banner

„Watergate” w Gminie Borki

W ostatnim numerze „Wspólnoty Radzyńskiej” i internetowej stronie „Dziennika Wschodniego” ukazały się artykuły, dotyczące sporu  między Wójtem Gminy Borki, Radosławem Sałatą a strażakami z OSP w Woli Osowińskiej o opłaty za użycie wody w remizach OSP. Prezentujemy  korespondencję stron oraz opinię pani mecenas nt. podstawy prawnej, w ramach których funkcjonuje każda gmina.

Czytelnicy powyższych artykułów mogli odnieść mylne wrażenie, że wójt każe rzekomo płacić strażakom za wodę, wykorzystywaną do statusowych celów Ochotniczej Straży Pożarnej, której koszty obowiązana jest okryć każda gmina. Nie jest to prawdą.

Wójt nie uchyla się od pomocy finansowej  do której jest zobowiązany prawem w postaci dofinansowania opłat za wodę- przy czym obowiązkiem Gminy jest pokrywanie kosztów funkcjonowania jednostek ochrony przeciwpożarowej – dotyczy to tylko zadań związanych z ochroną przeciwpożarową.

Poniżej prezentujemy wymianę korespondencji między jednostką OSP w Woli Osowińskiej  a Urzędem Gminy Borki

 

Opinia mecenas nt. prawnych regulacji dotyczących opłaty za koszty działalności OSP:

Zgodnie ze stanowiskiem Regionalnej Izby Obrachunkowej tylko koszty działalności OSP związane z ochroną przeciwpożarową mogą być pokrywane z budżetu gminy

1. Działalność OSP to nie tylko działalność bojowa związana z udziałem w akcjach ratowniczych, ale także zalicza się do niej działalność kulturalną, sportową organizowaną przez OSP w ramach działalności statutowej OSP.

2. Zgodnie z ustawą o ochronie przeciwpożarowej koszty funkcjonowania jednostek ochrony przeciwpożarowej pokrywane są z budżetu gminy. Do takich kosztów można zaliczyć koszty utrzymania budynku, sprzętu, zakup paliwa czy nawet konserwacja sprzętu czy modernizacja strażnicy z podkreśleniem jeżeli to ma służyć gotowości bojowej. Wśród kosztów utrzymania budynku z pewnością mieści się koszt dostawy wody. Ponadto, zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, szczegółowe zadania i organizację ochotniczej straży pożarnej i ich związku określa statut. Często wśród zadań OSP określonych w statucie wymienia się działalność kulturalną, sportową. Według orzeczenia WSA w Warszawie z dnia 8 listopada 2005 r., III SA/Wa 2736/05 odnośnie art. 29 ustawy o ochronie przeciwpożarowej: „Regulacja ta mieści się w ogólnej zasadzie wyrażonej w ustawie o ochronie przeciwpożarowej, zobowiązującej jednostki samorządu terytorialnego do finansowania kosztów szeroko rozumianej działalności jednostek ochotniczych straży pożarnych”.

3. Trudno jednak uznać, że działalność kulturalna, sportowa itd. związana jest kosztami utrzymywania gotowości bojowej jednostki OSP przez gminę (kosztami ratownictwa): „Tylko koszty działalności OSP związane z ochroną przeciwpożarową mogą być pokrywane z budżetu gminy w formie bezpośredniego wydatku z budżetu czy w formie dotacji. Nie sposób uznać, że spłata pożyczki wraz z odsetkami, nawet jeśli zaciągnięta została na cele zakupu samochodu strażackiego zapewniającego gotowość bojową związaną z ochroną przeciwpożarową, jest kosztem funkcjonowania OSP. W tym stanie rzeczy udzielenie dotacji na taki cel, który nie może być uznany za koszty funkcjonowania OSP jest nieuprawnione” (Uchwała Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie z dnia 3 czerwca 2013 r. KI-411/169/13).

4. Dlatego o ile pokrywanie przez gminę kosztów poboru wody związanego z akcją ratowniczą, w tym korzystanie z urządzeń sanitarnych po zakończonej akcji przez strażaków wydaje się uzasadnione to, pokrywanie kosztów związanych z organizowaniem imprez ukulturalnianych przez OSP, nie mieści się w pojęciu koszów funkcjonowania osp.

5. Art. 37 ustawy o ochronie przeciwpożarowej dotyczy możliwości wykorzystania sprzętu, nieruchomości do innych działań społecznie użytecznych podejmowanych przez OSP, a określonych w statucie. Nie odnosi do zakresu finansowania przez samorząd gminny. Pokrywanie kosztów funkcjonowania OSP określają przepisy art. 29 i 32 ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Ponadto, zasady pokrywania kosztów funkcjonowania OSP określone w art. 29 i 32 ustawy o ochronie przeciwpożarowej nie mają związku z tym czy OSP prowadzi działalność gospodarczą czy nie.

Analiza prawna:

Zgodnie z art. 29 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, koszty funkcjonowania jednostek ochrony przeciwpożarowej pokrywane są z: 1) budżetu państwa; 2) budżetów jednostek samorządu terytorialnego; 3) dochodów instytucji ubezpieczeniowych, ubezpieczających osoby prawne i fizyczne; 4) środków własnych podmiotów, o których mowa w art. 17, które uzyskały zgodę ministra właściwego do spraw wewnętrznych na utworzenie jednostki ochrony przeciwpożarowej.

Natomiast, zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, koszty wyposażenia, utrzymania, wyszkolenia i zapewnienia gotowości bojowej ochotniczej straży pożarnej ponosi gmina, z zastrzeżeniem art. 35 ust. 1.

Według ustawy za koszty funkcjonowania ochotniczych straży pożarnych należy uznać koszty związane z utrzymaniem gotowości bojowej. Do takich kosztów zaliczają się również koszty utrzymania budynku OSP, w tym również koszty związane z doprowadzeniem wody. Pytanie jednak, czy jednostka samorządu terytorialnego może ponosić koszty innej działalności OSP, np. działań kulturalnych czy sportowych podejmowanych przez OSP?

Czy taka działalność mieści się w kosztach funkcjonowania jednostek ochrony przeciwpożarowej?

Zgodnie z art. 37 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, nieruchomości, środki transportu, urządzenia i sprzęt pozostający w dyspozycji ochotniczej straży pożarnej lub ich związku mogą być, z zastrzeżeniem wynikającym z przepisu art. 33 ust. 1, odpłatnie wykorzystywane do innych społecznie użytecznych celów, określonych w statucie ochotniczej straży pożarnej lub ich związku; 2 Środki uzyskane z tytułu, o którym mowa w ust. 1, stanowią dochody własne ochotniczej straży pożarnej lub ich związku.

Uchwała Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie z dnia 3 czerwca 2013 r. KI-411/169/13:

 Tylko koszty działalności OSP związane z ochroną przeciwpożarową mogą być pokrywane z budżetu gminy w formie bezpośredniego wydatku z budżetu czy w formie dotacji. Nie sposób uznać, że spłata pożyczki wraz z odsetkami, nawet jeśli zaciągnięta została na cele zakupu samochodu strażackiego zapewniającego gotowość bojową związaną z ochroną przeciwpożarową, jest kosztem funkcjonowania OSP. W tym stanie rzeczy udzielenie dotacji na taki cel, który nie może być uznany za koszty funkcjonowania OSP jest nieuprawnione.

Uchwała Regionalnej Izby Obrachunkowej w Łodzi z dnia 22 kwietnia 2013 r., WA 4120-4/2013/w/

Modernizacja budynku, w którym stacjonuje ochotnicza straż pożarna i w którym przeważającą część powierzchni ogólnej zajmuje pomieszczenie stanowiące socjalne i organizacyjne zaplecze jednostki ochotniczej straży pożarnej, nawet jeśli służy miejscowej społeczności jako świetlica wiejska, może być finansowana przez gminę, albowiem mieści się w pojęciu kosztów utrzymania ochotniczej straży pożarnej w rozumieniu art. 32 ust. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej.

Uchwała Regionalnej Izby Obrachunkowej w Olsztynie z dnia 21 października 2010 r. 0102-206/10

Koszty związane z karosacją samochodu specjalnego ochotniczej straży pożarnej ponosi gmina ze swojego budżetu w ramach uregulowań ustawy o ochronie przeciwpożarowej, ponieważ są to koszty związane z wyposażeniem jednostki ochrony przeciwpożarowej.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2005 r., III SA/Wa 2736/05:

Zgodnie z art. 29 u.ppoż. jednostki samorządu terytorialnego są obowiązane pokrywać koszty funkcjonowania jednostek ochrony przeciwpożarowej, w szczególności zaś zgodnie z art. 32 ust. 2 tej ustawy koszty wyposażenia, utrzymania, wyszkolenia i zapewnienia gotowości bojowej ochotniczej straży pożarnej. Nadto gminy mają obowiązek bezpłatnego umundurowania członków ochotniczej straży pożarnej, ubezpieczenia w instytucji ubezpieczeniowej członków ochotniczej straży pożarnej i młodzieżowej drużyny pożarniczej, jak również ponoszenia kosztów okresowych badań lekarskich.

Niezależnie od powyższego przepis art. 32 ust. 4 u.ppoż. zobowiązuje gminy do ponoszenia kosztów utrzymania i wyposażenia budynku, obiektu lub terenu, zajmowanego przez jednostkę ochotniczej straży pożarnej, jeśli tylko obiekt taki nie jest własnością gminy albo nie jest przez nią użytkowany lub zarządzany.

Z powołanych przepisów, zdaniem Sądu, jednoznacznie wynika, że gmina byłaby zobowiązana do ponoszenia kosztów utrzymania budynku stanowiącego własność OSP. Regulacja ta mieści się w ogólnej zasadzie wyrażonej w ustawie o ochronie przeciwpożarowej, zobowiązującej jednostki samorządu terytorialnego do finansowania kosztów szeroko rozumianej działalności jednostek ochotniczych straży pożarnych. 

Uchwała Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2009 r.,88/K/09:

Przeznaczeniem dotacji z art. 32 ust. 3b ustawy o ochronie przeciwpożarowej jest finansowanie poszczególnych składników kosztów z ust. 2 i 3 art. 32 tej ustawy.

Na koniec przedstawiamy stanowisko Wójta Bork, Radosława Sałaty:

  • Każda woda dostarczana przez Zakład musi być opomiarowana, inną kwestią jest to, kto płaci za wodę; niektóre OSP nie chcą nawet opomiarować otrzymywanej wody i zawrzeć umów z ZGK na dostarczanie wody; nie może być jednak sytuacji, że woda dla OSP jest ewidencjonowana jako strata, nie odpowiada to prawdzie;
  • Wójt nie uchyla się od pomocy finansowej  do której jest zobowiązany prawem w postaci dofinansowania opłat za wodę- przy czym obowiązkiem Gminy jest pokrywanie kosztów funkcjonowania jednostek ochrony przeciwpożarowej – dotyczy to tylko zadań związanych z ochroną przeciwpożarową.
  • Działalność OSP to nie tylko działalność związana z udziałem w akcjach ratowniczych, ale także działalność kulturalna, sportowa, organizowana przez OSP w ramach działalności statutowej.
  • Zgodnie ze stanowiskiem RIO, tylko koszty działalności OSP związane z ochroną przeciwpożarową mogą być pokrywane z budżetu Gminy.
  • Niektóre OSP nie chcą ewidencjonować wody pobieranej na potrzeby swojej działalności niezwiązanej z ochroną przeciwpożarową, co jest niezgodne z prawem i zasadami rachunkowości.

 

Jakub Hapka

Na portalu od jesieni 2012 r. Najpierw jako felietonista, od maja 2015 redaktor naczelny. Absolwent polonistyki UMCS. Fan futbolu.

Turniej plażówki o Puchar Prezesa OSP

NASTĘPNY ARTYKUŁ »

Otwarte mistrzostwa Gminy Borki w siatkówce plażowej

Skomentuj