100. rocznica urodzin biskupa Ignacego Tokarczuka (1 II 1918) - RadzyńINFORadzyńINFO
banner

100. rocznica urodzin biskupa Ignacego Tokarczuka (1 II 1918)

Dziś mija okrągła, 100. rocznica urodzin biskupa Ignacego Tokarczuka, biskupa, potem arcybiskupa przemyskiego, doktora filozofii, nietuzinkowego hierarchy, zasłużonego na polu działalności religijnej, a także patriotycznej.

Ignacy Tokarczuk urodził się 1 II 1918 r. w Łubiankach Wyższych koło Zbaraża (obecnie Ukraina) w rodzinie chłopskiej. Szkołę średnią ukończył w Zbarażu W 1937 rozpoczął studia filozoficzno-teologiczne na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jana Kazimierza oraz formację kapłańską w Metropolitalnym Wyższym Seminarium Duchownym we Lwowie. Zarówno wydział, jak i seminarium zostały zamknięte przez Sowietów w 1939 r., co zmusiło go do przerwania nauki. W rodzinnej wsi ukrywał się przed poborem do Armii Czerwonej. W 1940 r. wrócił do reaktywowanego w sekrecie przed okupantem seminarium. Ukończył je i przyjął święcenia kapłańskie w 1942 r. Posługę zaczął jako wikary w parafii w Złotnikach (dziś Ukraina). Musiał jednak stamtąd uchodzić przed UPA. Schronił się we Lwowie. Pełnił posługę w lwowskim kościele p. w. św. Marii Magdaleny, a potem, od 1945 r., w Parafii p. w. Chrystusa Króla w Katowicach.

Po wojnie ks. Tokarczuk wrócił do edukacji. W 1946 r. podjął naukę w dwuletnim Studium Zagadnień Społecznych i Gospodarczych Wsi w Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, a w następnym roku – studia na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej KUL. W 1951 r. uzyskał tytuł doktora filozofii, przedstawiając pracę Wpływ warunków ekonomicznych na rozwój duchowy człowieka w nauce św. Tomasza. Zaraz po tym podjął pracę na KUL jako adiunkt. Trwała ona jednak krótko, bo tylko już w 1952 r. zrezygnował z niej. Wyjechał na Mazury. Był przez kilka lat administratorem w parafii w Gutkowie (obecnie woj. warmińsko-mazurskie, pow. olsztyński), potem uczył w olsztyńskim seminarium duchownym. Był nadto kapelanem młodzieży studiującej w Wyższej Szkole Rolnej w Olsztynie. W 1962 r. z powrotem został adiunktem na KUL-u. Pracował tam do 1965 r., gdy został mianowany biskupem przemyskim. Władze PRL miały możliwość blokowania nominacji biskupich, ale wskutek niedopatrzenia przeoczyły termin składania protestu i 6 II 1966 r. ks. Tokarczuk został biskupem.

W latach 1967-1993 był członkiem Rady Głównej Episkopatu Polski i wielu komisji, m.in. Komisji ds. Duszpasterstwa Ogólnego, Komisji ds. Budowy Kościołów, Komisji Wspólnej Episkopatu i Rządu PRL, przewodniczącym Komisji „Iustitia et Pax”.

Należał do grona najodważniejszych biskupów doby komunizmu. Jako biskup diecezjalny polecił wybudować nowy gmach seminarium. Wprowadził reformę studiów teologicznych. Przyczynił się do reaktywowania w 1975 kapituł kolegiackich w Jarosławiu i Brzozowie. Pomimo braku zezwoleń władz komunistycznych na budowy kościołów i nakładania kar na budowlańców za jego rządów w diecezji przemyskiej wzniesiono 430 świątyń. Ustanowił 220 nowych parafii.

Gdy w drugiej połowie lat 70. uformowała się zorganizowana opozycja antykomunistyczna, zaczął z nią współpracować. Wspierał rodziny internowanych w stanie wojennym.

W jego kazaniach niejednokrotnie pojawiały się „wrogie akcenty”, jak to określano w komunistycznym nazewnictwie. Nie miał złudzeń co do natury systemu. Nic dziwnego, że był obiektem działań Służby Bezpieczeństwa. W 1981 r. prowadziła ona działania w celu zapobieżenia wybraniu go na prymasa po śmierci kardynała Wyszyńskiego.

Biskup Ignacy Tokarczuk ze względu na swoją postawę nazywany był „biskupem niezłomnym”. Jan Paweł II, chcąc wyróżnić go, mianował go w 1991 r. arcybiskupem, choć jego diecezja nie była archidiecezją. Było to wyróżnienie osobiste. Inna sprawa, że już w 1992 r. diecezja przemyska zyskała ten status, a arcybiskupem metropolitą został oczywiście ks. abp Tokarczuk.

W latach 90. arcybiskup wspierał Rodzinę Radia Maryja. Z wdzięczności zagraniczni słuchacze rozgłośni nagrodzili go Medalem Wdzięczności Polonii. Arcybiskup otrzymał też wiele innych odznaczeń (Nagroda Stefana Wyszyńskiego (1996) Krzyż Obrony Lwowa (1981), Odznakę „Zasłużony za działalność kulturalną”(2001)). Był honorowym obywatelem wielu miast, m.in. Przemyśla, Rzeszowa, Jarosławia, Jasła i innych, honorowym członkiem NSZZ „Solidarność” i Związku Sybiraków. W 2006 r. prezydent Lech Kaczyński przyznał mu najwyższe polskie odznaczenie – Order Orła Białego, a rok później (2007 r.) zaprosił do kapituły tego orderu.

Arcybiskup Tokarczuk w 1993 r. przeszedł na emeryturę. Zmarł 29 XII 2012 r. w Przemyślu. Pochowano go w krypcie przemyskiej archikatedry.

Szczepan Korulczyk

ur. 1986, historyk z wykształcenia, absolwent UMCS w Lublinie

1000. rocznica pokoju w Budziszynie (30 I 1018)

NASTĘPNY ARTYKUŁ »

Duchowy podział Radzynia przed 7 laty

Skomentuj