banner

105. rocznica śmierci Bolesława Prusa (19 V 1912)

Dziś mija 105. rocznica śmierci znanego polskiego pisarza Aleksandra Głowackiego, bardziej znanego pod literackim pseudonimem Bolesław Prus.

Aleksander Głowacki urodził się 20 VIII 1847 roku w Hrubieszowie w rodzinie szlacheckiej herbu Prus I (stąd późniejszy pseudonim) Wcześnie stracił rodziców i był wychowywany przez krewnych w Puławach, potem w Lublinie. Tam zaczął naukę w szkole średniej. Kontynuował ją potem w Siedlcach i Kielcach. W 1863 roku wziął udział w powstaniu styczniowym. Radzyńskiego czytelnika zainteresować może, iż jedna z potyczek, w jakiej brał udział, miała miejsce w Zbulitowie pod Radzyniem. W jednej z późniejszych potyczek przyszły pisarz został ranny. Wywołało to u niego uraz psychiczny i długotrwałe komplikacje zdrowotne. Do tego dostał się do niewoli. Po upadku powstania został jednak wypuszczony ze względu na młody wiek. Powrócił do kształcenia się.

W 1866 r. ukończył w Lublinie szkołę średnią i zaczął studia w Warszawie. Przerwał je po 2 latach. Po krótkim epizodzie pracy w Instytucie Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa w Puławach pracował przez pewien czas jako korepetytor i robotnik. Zaczął też pisać artykuły do „Kuriera Niedzielnego”, a potem do innych gazet. Od 1872 r. zaczął używać pseudonimu Bolesław Prus. Podpisywał nim utwory, które uważał za zbyt błahe, by podpisywać je prawdziwym nazwiskiem, przede wszystkim te, które zamieszczał w czasopismach satyrycznych – „Kolcach” i „Musze”. Tymczasem owe humoreski zdobyły popularność i stał bardziej znany pod pseudonimem niż pod prawdziwym nazwiskiem. Z czasem w wielu gazetach zaczęły ukazywać się jego reportaże i felietony. Do dziś jest uważany za klasyka tego ostatniego gatunku. Oprócz tego zaczął pisać beletrystykę. Od humoresek przeszedł do realistycznych nowel i opowiadań. W 1881 r. ukazał się ich pierwszy zbiór – Pierwsze opowiadania. W następnych latach ukazały się kolejne zbiory: Szkice i obrazki (1885), Drobiazgi (1891), Opowiadania wieczorne (1895). Do bardziej znanych utworów z tych antologii należą chociażby Anielka, Powracająca fala, Michałko, Katarynka, Antek, Kamizelka, Przygoda Stasia. Najwięcej ich powstało w latach 1880-1882. Z kolei w roku 1886 ukazała się pierwsza powieść Prusa – Placówka. Najbardziej znana jest jednak jego następna powieść – Lalka, ukazująca panoramę obyczajową Warszawy ostatniego ćwierćwiecza XIX wieku. W 1893 r. powstała powieść Emancypantki, zaś w 1897 r. ostatni znany utwór – powieść historyczna Faraon. Mniej znana jest wydana tuż przed śmiercią powieść Dzieci.

Prus był zwolennikiem pozytywizmu. Należał do orędowników nauki. Tym jednak, co przyniosło mu uznanie i co sprawiło, że jego twórczość wzbogaca polską kulturę, było przepełnienie jej humanitarnym i empatycznym podejściem do człowieka. To dlatego na jego nagrobku na Powązkach w Warszawie wykuto napis „Serce serc”. Zmarł 19 V 1912 roku.

W Radzyniu jest ulica Bolesława Prusa.

Szczepan Korulczyk

ur. 1986, historyk z wykształcenia, absolwent UMCS w Lublinie

Piszą o osobach związanych z Radzyniem

NASTĘPNY ARTYKUŁ »

Wspomnienia Karola Hurko, cz. 39

Skomentuj