banner

Ofiary i kaci z Uroczyska Baran

Uroczysko Baran leży 2 kilometry od Kąkolewnicy, gdzie od października 1944 do lutego 1945 roku stacjonował sztab II Armii ludowego Wojska Polskiego. Wraz z nim funkcjonował Sąd Wojskowy II Armii, który wydawał wyroki śmierci na żołnierzy AK.

Na kwatery dla wojska usunięto z domów część mieszkańców Kąkolewnicy. W jednym z domów oraz w specjalnie wykopanych ziemiankach ulokowano areszt, w którym przebywało 250-300 więźniów. Naczelnikiem Aresztu oraz dowódcą plutonu egzekucyjnego był słabo mówiący po polsku st. sierż. Bazyli Rogoziński.

Skład sądu przedstawiał się następująco :

– płk Stefan Piekarski – prezes sądu,
– Aleksander Tomaszewski – sędzia,
– kpt. pchor. Władysław Sobiech – sędzia,
– ppor. Tadeusz Małecki – st. sekretarz,
– szer. Maria Bednarska – szef kancelarii,
– plut. Jan Pałka – goniec,
– kpr. Anna Kowalczuk – ordynans,
– Eugeniusz Babijew – szofer.

Prokuratorami II Armii byli:
– kpt dr Gabriel Henner,
– Jaropełk Göller,
– mjr Prokopowicz,
– Wacław Kozłowski,
– kpt. Rymkiewicz,
– Oskar Karliner,
– Marian Nowak.

Większość z wyżej wymienionych to sowieci oddelegowani z Armii Czerwonej. Przesłuchania odbywały się w języku rosyjskim. Były to wielogodzinne konwejery prowadzone w porze nocnej, podczas których torturowano aresztowanych fizycznie i psychicznie. Przetrzymywani byli w nieludzkich warunkach, na które składały się przepełnione ponad miarę cele, woda stojąca w ziemiankach i brak pożywienia.

Upamiętnienie na Uroczysku Baran

Sąd Wojskowy skazał w Kąkolewnicy 144 osoby, w tym 61 na karę śmierci, z czego wykonano 43. Większość skazanych to AK-owcy, ale byli tam też dezerterzy z II Armii WP. Wyroki wykonywano w pobliskim kompleksie lasów chłopskich zwanym Uroczyskiem Baran. Las strzeżony był przez wojsko, wyroki wykonywano nocami. Po zapadnięciu zmroku wyjeżdżały tam kryte ciężarówki a z lasu dochodziły do wsi odgłosy strzałów.

Mord odbywał się ze szczególnym okrucieństwem. Ofiary miały związane drutem nogi i ręce, te ostatnie na plecach. Strzelano do skazanych w tył lub bok głowy nad wykopanymi dołami. Ekshumacja prowadzona w kwietniu 1990 roku ujawniła połamane jeszcze przed śmiercią, zapewne w śledztwie, kości rąk, nóg, i czaszek. Odnalezione artefakty świadczą, że byli to żołnierze Armii Krajowej: szczątki butów wojskowych, szkaplerze, orzełki, modlitewniki, ryngrafy.

W dołach odnaleziono również naboje pistoletowe kal. 7,62 i karabinowe (Mosin) produkcji sowieckiej. Przed opuszczeniem Kąkolewnicy wojsko wyrównało teren, gdzie zakopywano ofiary i zasadziło mchem i młodymi drzewami.

W okolicach Kąkolewnicy w tym samym czasie ulokowany był także obóz przejściowy NKWD, w którym również więziono żołnierzy polskiego podziemia niepodległościowego i niektórzy podejrzewają, że również sowieci dokonywali na Uroczysku Baran lub w okolicach egzekucji.

Skazani na karę śmierci w Kąkolewnicy i zamordowani na Uroczysku Baran:

1. Zbigniew Wagner, s. Bronisława.
2. Wiktor Mostowski, s. Jana.
3. Edward Składaniec, s. Grzegorza.
4. Władysław Zams, s. Grzegorza.
5. Franciszek Salitra, s. Jana.
6. Czesław Czajkowski, s. Feliksa.
7. Nikodem Matczak, s. Łukasza.
8. Edward Pawlak, s. Piotra.
9. Zbigniew Rybak, s. Józefa.
10. Lucjan Głuchowski, s. Jana.
11. Jan Celiński, s. Konstantego.
12. Wacław Karwowski, s. Antoniego.
13. Henryk Tarczewski, s. Jana.
14. Marian Kisieliński, s. Wojciecha.
15. Szczepan Zygmunt Kalisz, s. Franciszka.
16. Stanisław Radzicki, s. Franciszka.
17. Remigiusz Rzeszutek, s. Jana.
18. Stanisław Kubicki, s. Andrzeja.
19. Feliks Głowacki, s. Teodora.
20. Wacław Kacpruk, s. Romana.
21. Julian Gołoś, s. Feliksa.
22. Jan Pałczyński, s. Stanisława.
23. Mieczysław Ochal, s. Kazimierza.
24. Piotr Stojanowski, s. Pawła.
25. Apolinary Reps, s. Stanisława.
26. Zdzisław Korczak, s. Tadeusza.
27. Aleksander Łukasik, s. Józefa.
28. Stanisław Drozdowski, s. Konstantego.
29. Wiktor Lubarski, s. Jerzego.
30. Zbigniew Wesołowski, s. Józefa.
31. Wojciech Szczepiński, s. Józefa.
32. Mieczysław Jakubczyk, s. Władysława.
33. Stefan Falkiewicz, s. Pawła.
34. Bogusław Prus, s. Pawła.
35. Kazimierz Woszyński, s. Franciszka.
36. Aleksander Podhorudyński, s. Grzegorza.
37. Henryk Zieliński, s. Waleriana.
38. Ignacy Leszczyk, s. Stefana.
39. Władysław Wyszetko, s. Bronisława.
40. Julian Russa, s. Wojciecha.
41. Włodzimierz Szpakowski, s. Władysława.
+ 2 osoby rozstrzelane pod zarzutem współpracy z Niemcami.

Cmentarz w Kąkolewnicy. Zbiorowa mogiła szczątków ofiar odnalezionych podczas ekshumacji na Uroczysku Baran w 1990 roku

Wspomnienia Karola Hurko. cz. 42

NASTĘPNY ARTYKUŁ »

Pani Zosia

Skomentuj