banner

20. rocznica przystąpienia Polski do NATO (12 III 1999)

Dziś mija 20 lat od przystąpienia Polski do Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego, zwanego krócej Paktem Północnoatlantyckim albo jeszcze krócej NATO (skrót od angielskiego North Atlantic Treaty Organisation).

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego została stworzona 24 VIII 1949. Powołujący ją do życia traktat został podpisany przez 12 krajów: Belgię, Danię, Francję, Holandię, Islandię, Kanadę, Luksemburg, Norwegię, Portugalię, Stany Zjednoczone, Wielką Brytanię i Włochy. Przyczyną stworzenia paktu była obawa przed Związkiem Radzieckim i jego ekspansją. Najważniejszym krajem NATO były Stany Zjednoczone. W 1952 do NATO przyjęte zostały Grecja i Turcja, w 1955 – RFN, a w 1982 – Hiszpania. W razie agresji radzieckiej (lub – w teorii – kogoś innego) członek paktu miał otrzymać wsparcie od sojuszników.

Z czasem NATO stało się ważnym elementem polityki międzynarodowej. Organizacja przetrwała koniec zimnej wojny, choć od tego czasu bywają podnoszone wątpliwości co do sensu jej istnienia, a zwłaszcza formuły działania.

Gdy na przełomie lat 80. i 90. kraje Europy środkowej wyrwały się spod dominacji radzieckiej, ważnym elementem ich polityki zagranicznej stały się dążenia najpierw do zbliżenia do NATO, a z czasem (zwłaszcza odkąd udało się krajom naszego regionu pozbyć ze swych terytoriów wojsk rosyjskich) – do przystąpienia do tej organizacji.

Już w kwietniu 1991 roku podpisana została deklaracja partnerstwa między NATO a krajami Europy środkowej i środkowo-wschodniej. Od tego do przystąpienia ich do organizacji była jednak jeszcze długa droga. Warunkiem była modernizacja armii krajów środkowoeuropejskich, a także ustanowienie cywilnej kontroli nad wojskiem. W Polsce dużo w tym kierunku zrobił rząd Jana Olszewskiego. W jego skład wszedł pierwszy w historii Polski cywilny minister obrony narodowej – Jan Parys, co było jednym z elementów ustanawiania cywilnej kontroli nad armią, i właśnie za tego rządu miał miejsce zwrot w kierunku pronatowskim, choć już 21 III 1990 r., a więc jeszcze za czasów premierostwa Tadeusza Mazowieckiego, ówczesny minister spraw zagranicznych Krzysztof Skubiszewski (kierujący zresztą tym resortem także w rządzie Olszewskiego) złożył pierwszą oficjalną wizytę w Kwaterze Głównej NATO w Brukseli, co można uznać za początek polskiej drogi do tej organizacji.

Wyznaczyło to kierunek działania, który kontynuowały następne rządy, zwłaszcza że podobną politykę prowadziły inne kraje regionu.

W 1997 oficjalnie zaproszono do NATO Polskę, Czechy i Węgry. W późniejszych latach zaproszone zostały także inne zabiegające o członkostwo kraje naszego regionu.

Ostatecznie Polska, Czechy i Węgry stały się członkami NATO 12 III 1999 roku. Dziś mija okrągła, 20. rocznica tego wydarzenia.

Szczepan Korulczyk

ur. 1986, historyk z wykształcenia, absolwent UMCS w Lublinie

1010. rocznica śmierci św. Brunona z Kwerfurtu

NASTĘPNY ARTYKUŁ »

120. rocznica urodzin Jana Lechonia (13 III 1899)

Skomentuj