215. rocznica urodzin Jana Józefa Baranowskiego (7 IX 1805)

Dziś mija 215. rocznica urodzin Jana Józefa Baranowskiego, polskiego wynalazcy, który wynalazł m.in semafor i kasownik do biletów, a także ekonomisty, językoznawcy i powstańca listopadowego.

Jan Józef Baranowski urodził się 7 IX 1815 roku w Śmiłowiczach (obecnie na Białorusi) w rodzinie szlacheckiej. Uczył się najpierw w rodzinnej miejscowości, potem w gimnazjum w Mińsku. Studiował na uniwersytecie w Wilnie – najpierw fizykę i medycynę, potem prawo. Po ukończeniu studiów został przyjęty do pracy w Banku Polskim. Walczył w powstaniu listopadowym. Brał udział w wyprawie Girolama Ramorina. Po upadku powstania został internowany w Austrii. Po odzyskaniu wolności wyjechał w 1832 r. do Francji, gdzie pracował jako bankowiec i handlowiec. Mieszkał kolejno w w Gray, Lyonie i Chalon-sur-Saône. W 1843 r. został zatrudniony przez francuską kolej. Był to ważny zwrot w jego życiu i… kolei. Francuzi nazwali „ojcem wynalazczości kolejowej”. Wśród jego wynalazków były semafor i kasownik do biletów! Wynalazł też gazomierz, aczkolwiek to urządzenie niezależnie od niego i do tego nieco wcześniej wymyślił angielski wynalazca William Murdock.

Jest rzeczą zaiste zdumiewającą, że twórca tak ważnych i powszechnych wynalazków nie jest powszechnie znany.

Praca jako wynalazcy tak go pochłonęła, że w 1848 roku porzucił posadę na kolei i zaczął pracować wyłącznie jako wynalazca. W tym roku wymyślił maszynę do głosowania, która umożliwiała liczenie głosów. Za wspomniany wyżej kasownik otrzymał w 1851 r. specjalną nagrodę w Londynie. Specjalną nagrodę otrzymał też za specjalną maszynę do kontroli rachunków.

Semafor wynalazł w latach 50. XIX wieku. Pierwszy raz został zastosowany w 1857 roku na linii Paryż-Rouen. Wynalazek ten zdobył uznanie, choć… nie u kolejarzy, którzy sabotowali instalację semaforów albo nawet niszczyli gotowe urządzenia, bo obawiali się utraty pracy.

W 1871 r. Francja przegrała wojnę z Prusami. Zwycięzcy Prusacy narzucili jej wysoką kontrybucję. Baranowski dopomógł Francuzom, wymyślając plan pożyczki rządowej, która dopomogła w płaceniu. Za ten pomysł nie otrzymał żadnej nagrody. Obraził się za to na Francję i wyjechał do Wielkiej Brytanii. Podjął tam pracę pomocnika sekretarza Towarzystwa Literackiego Przyjaciół Polski. W 1880 roku ukazały się napisane przez niego Anglo-Polish Lexicon – jeden z pierwszych słowników polsko-angielskich, oraz The student’s anglo-polish grammar – podręcznik do nauki języka polskiego dla Anglików. Był też autorem innych książek o tematyce językowej, a także publikacji dotyczących wynalazczości. Pisał je w trzech językach: po polsku, po francusku i po angielsku.

Jan Józef Baranowski zmarł 30 III 1888 roku w Londynie. Warto przypomnieć tę ciekawą, całkowicie zapomnianą postać. Mało kto wie, że kasownik i semafor zostały wynalezione przez Polaka.

Szczepan Korulczyk

ur. 1986, historyk z wykształcenia, absolwent UMCS w Lublinie

Święto NMP Matki Pocieszenia i odpust w Wohyniu

NASTĘPNY ARTYKUŁ »

Parafia w Szóstce

Skomentuj