Środa Popielcowa

Dziś jest Środa Popielcowa, która od której zaczyna się w kościelnym kalendarzu liturgicznym okres Wielkiego Postu.

Okres Wielkiego Postu poprzedza Święta Wielkanocne i stanowi swoiste przygotowanie do nich. Smutek i umartwienia mają tym mocniej pomóc wybrzmieć późniejszej radości ze Zmartwychwstania Pańskiego podczas Świąt Wielkanocnych.

Już w II wieku pojawił się zwyczaj 40-godzinnego postu przed Wielkanocą. W III wieku okres ów wydłużył się do tygodnia, zaś w kolejnym stuleciu – do 40 dni. Wreszcie w VI wieku ustalono długość Wielkiego Postu na sześć i pół tygodnia.

Jest to okres wyciszenia i umartwiania się. Wierzący nie organizują w tym czasie zabaw hucznych. W dawnych czasach praktykowane też powstrzymywanie się przez cały ten okres od jedzenia mięsa i od współżycia seksualnego. Współcześnie niektórzy praktykują swoje prywatne postanowienia wstrzemięźliwości (od alkoholu, od słodyczy itp.).

Wielki Post rozpoczyna się w Środę Popielcową. Obowiązuje wtedy, podobnie jak w Wielki Piątek, post ścisły – nie tylko jakościowy, ale też ilościowy. Wierni nie tylko nie jedzą tego dnia mięsa, ale tylko raz mogą najeść się do syta. Post ten obejmuje osoby od 14. do 60. roku życia. Ze względów zdrowotnych Kościół wyłączył dzieci, młodszą młodzież oraz osoby starsze. To wyłączenie dotyczy jednak tylko postu ilościowego, a nie jakościowego (t. j. niejedzenia mięsa).

Środa Popielcowa jest zawsze w siódmą środę przed Wielkanocą, zatem podobnie jak ona jest ruchoma. Może wypadać od 4 II do 10 III. W tym roku przypada 17 II. Nie jest świętem nakazanym. Udział we mszy nie jest obowiązkowy, jednak zazwyczaj wielu wiernych bierze w niej udział.

W VII wieku pojawił się charakterystyczny dla Środy Popielcowej zwyczaj – posypywanie głowy popiołem. Pierwotnie miało to inny charakter niż dziś i było związane z pokutą. W pierwszych wiekach chrześcijaństwa niektóre szczególnie ciężkie grzechy, zwłaszcza te, które były popełniane publicznie, trzeba było pokutować publicznie. Właśnie w VII wieku przyjęło się, by tego rodzaju pokutę odbywać w środę przed pierwszą niedzielą Wielkiego Postu.

W drugiej połowie XI wieku ostatecznie uformowała się Środa Popielcowa w postaci znanej do dziś. Papież Urban XI rozszerzył zwyczaj posypywania głowy popiołem na cały Kościół, a Środę Popielcową uczynił oficjalnie początkiem Wielkiego Postu. Ustalono, że popiół miał pochodzić z palm wielkanocnych z roku poprzedzającego dany Popielec. Urban XI zmienił też nieco sens zwyczaju. Otóż posypywanie odtąd nie miało charakteru pokutnego, ale miało stanowić przypomnienie o kruchości ludzkiego życia i śmiertelności. Stąd kapłan podczas posypywania mówił: „Pamiętaj, że prochem jesteś i w proch się obrócisz”. Dziś częściej mówi się: „Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię”.

Szczepan Korulczyk

ur. 1986, historyk z wykształcenia, absolwent UMCS w Lublinie

Parafia św. Anny – ogłoszenia parafialne

NASTĘPNY ARTYKUŁ »

25. rocznica referendum uwłaszczeniowo-prywatyzacyjnego z 1996 roku

Skomentuj