W ramach cyklu poświęconego miejscom historii lokalnej odwiedzamy dziś Muzeum Regionalne im. Wacława Tuwalskiego w Woli Osowińskiej.

To wyjątkowe miejsce powstało w 1977 roku z inicjatywy znanego oraz cenionego nauczyciela i pedagoga Wacława Tuwalskiego, zmarłego w 1995 roku. Obiekt muzealny zajmuje budynek dawnej Szkoły Podstawowej. Instytucję tą tworzy 6 sal, w których znajduje się stała ekspozycja: sień, dawna kuchnia oraz pokój, sala poświęcona tkactwu, kancelaria szkolna, gdzie mieści się izba poświęcona założycielowi muzeum i jego współpracownikom oraz wystawa historyczna przedstawiająca dawne dzieje regionu na tle przeszłości naszego narodu.

Pracownicy muzeum prowadzą działalność edukacyjną poprzez udostępnianie ekspozycji, lekcje historyczne w placówce, pokazy ginących zawodów i czynności, pomoc młodzieży szkolnej i studentom w realizacji projektów edukacyjnych, dokumentowanie historii społeczności lokalnej poprzez spisywanie relacji, zbieranie artykułów prasowych, fotografii, itp, publikacje, przygotowywanie wystaw okolicznościowych i widowisk obrzędowych, cotygodniowe wtorkowe wspólne śpiewanie, organizowanie nocy muzeów i innych wydarzeń.

Zbiory muzealne upamiętniają następujące wydarzenia z historii regionu:

1854-56- Budowa kaplicy grobowej rodziny Jaźwińskich,  w której później znajdował się kościół parafialny

16 grudnia 1863- Potyczka jazdy Walerego Wróblewskiego z oddziałem ruskim

3 sierpnia 1906- W wyniku wielkiego pożaru we wsi 85 rodzin utraciło swoje domostwa

ok. 1907- Założenie ochronki, czyli szkoły, w której uczono dzieci pisać i czytać

10 sierpnia 1915- Walki 4 Pułku Piechoty Legionów Polskich, uratowanie wsi od spalenia

ok. 1918- Założenie Spółki Spożywców "Wolanka"

1921- Utworzenie Szkoły Powszechnej

1922- Z inicjatywy dziedzica Edwarda Krzemińskiego i sołtysa wsi powstała  Ochotnicza Straż Ogniowa

1927- Utworzenia Koła Gospodyń Wiejskich

8 września 1930- Utworzenie parafii Wola Osowińska pod wezwaniem narodzenia Najświętszej Maryi Panny

1934- Utworzenie Kółka Rolniczego

1935- Założenie Koła Związku Młodej Wsi "Siew" oraz budowa Domu Ludowego, gdzie znajdowała się szkoła i świetlica wiejska

IX/X 1939- Przemarsz SGO Polesie generała Franciszka Kleeberga

15 października 1939- Zorganizowanie oddziału zbrojnego pod nazwą Racławice (w późniejszych latach Straż Chłopska, a następnie Bataliony Chłopskie)

23 lipca 1943- Otoczenie wsi przez Niemców

1945- Utworzenie Uniwersytetu Ludowego

1945-46- Budowa sklepów i biura Spółdzielni "Wolanka"

1949- Zorganizowanie stałego przedszkola

1954- Pierwsze wybory do Gromadzkiej Rady Nadzorczej

1955- Założenie Biblioteki Publicznej i LZS

1956- Utworzenie Spółdzielni Zdrowia

1957- Elektryfikacja wsi oraz utworzenie Kina Stałego w Woli Osowińskiej, które istniało do 1977 roku

1958- Przyłączenie Woli Osowińskiej do powiatu radzyńskiego oraz utworzenie apteki

1960- Utworzenie Szkoły Przysposobienia Rolniczego (obecnego Zespołu Szkół Rolniczych)

1963- Utworzenie klubu "Ruch"

1964- Oddanie do użytku pierwszej asfaltowej szosy w kierunku Bork

1966- Otwarcie nowego Domu Ludowego i Remizy Strażackiej

1967- Wprowadzenie administracyjnych nazw ulic

1976- Utworzenie Gminnego Ośrodka Kultury z/s w Woli Osowińskiej

1977- Założenie Towarzystwa Regionalnego

1990-94- Rozbudowa kościoła parafialnego

1995- Otwarcie nowej siedziby Szkoły Podstawowej (Obecnie ZPO)

1999- Utworzenie Gimnazjum

2005- Otwarcie hali sportowej

2008- Oddanie do użytku kompleksu boisk sportowych

2010- Nadanie Szkole Podstawowej imienia płk. pilota Zdzisława Krasnodębskiego.

Przez te lata zbiory muzealne były stale powiększane. Eksponaty pozyskiwano od ludzi, którzy bardzo chętnie przekazywali je Towarzystwu. Są to przede wszystkim przedmioty, które były kiedyś używane. W sieni znajdują się: grabie, cepy, żarna, sierpy, widły, beczki, kosze, warsztat szewski, akcesoria pszczelarskie. Kuchnia została odwzorowana na kształt dawnego wiejskiego pomieszczenia gastronomicznego. Znajdują  się tu: miski, garnki, lampy naftowe, dawny piec, ławy, stołki, moździerze do rozdrabniania orzechów i pieprzu, stary regał z naczyniami oraz inne przedmioty codziennego użytku.

W dawnym pokoju można zobaczyć, jak wyglądały kiedyś łóżka, kołyskę plecioną z 1930 roku, a także wykonaną z drewna, starą szafę na ubrania, obrazy, zegar, futerał na grzebienie, lustro oraz regał pokojowy.

Następnym pomieszczeniem jest kancelaria szkolna, w której znajduje się izba poświęcona Wacławowi Tuwalskiemu i jego współpracownikom. Wnętrze tej sali wypełnione jest zdjęciami rodzinnymi Tuwalskich, a także jego życiorysem, biblioteczką oraz odznaczeniami. Miejsce to jest także poświęcone historii Związku Nauczycielstwa Polskiego, którego członkiem był wspomniany wyżej nauczyciel.

Sala poświęcona tkactwu została wyposażona w narzędzia do obróbki lnu i wełny. Odnajdujemy tutaj tzw. ginitownik, czyli narzędzie do oddzielania twardych części łodyg od włókna, kołowrotek do przędzenia, a także szczotki, kijanki, koziołek na motki, dawne stroje ludowe, kilimy oraz figurki z drewna.

Ostatnim pokojem muzealnym jest wystawa historyczna. Jest ona upamiętnieniem zarówno historii lokalnej, jak i narodowej. Bardzo bogatą część ekspozycji stanowią materiały poświęcone Dywizjonowi 303, a także płk. Zdzisławowi Krasnodębskiemu, jednemu z pilotów wspomnianej formacji.  Bardzo ważnymi dokumentami są również meldunki i szkice sytuacyjne z 1915 roku, a także fonogramy.

Historia regionu to także bogate dzieje szkolnictwa miejscowego. W zbiorach muzeum odnajdujemy dawne plecaki, mundurki szkolne męskie i żeńskie, dawne podręczniki, zdjęcia i dokumenty z życia szkoły oraz fotografie klasowe. Ponadto w tym miejscu znajdują się pisma dotyczące historii parafii, poczet księży proboszczów, ornat, itp. Znajdziemy  także dokumenty z dawnych dziejów okolic Woli Osowińskiej, w tym. m.in.: ukaz carski (lub inaczej likwidacyjna tabela) dla wsi Osowno z 1864 roku.

Poza stałymi eksponatami, placówka posiada zbiory zamknięte w muzealnych szafach. Są to pisma mające dużą wartość regionalną takie, jak: fragment listu Stanisława Cybulskiego, części protokołów Koła Gospodyń Wiejskich, relacje woleńskich strażaków, "Modlitwa z kart" ,zanotowana 13 stycznia 1933 roku przez Feliksa Gomołę, mieszkańca Woli Osowińskiej, podczas służby wojskowej, fragmenty relacji "Tutejsza medycyna ludowa", relacja ze zbiorów lnu, prośba mieszkańców skierowana do Księdza Biskupa w sprawie założenia parafii, list z obozu oraz wiersz "Podlasie" autorstwa Stanisławy Nowakowej, miejscowej nauczycielki, która pracowała w woleńskiej szkole w latach 1943-45.

Całość zbiorów muzeum liczy ponad 2 tysiące sztuk. Kierownictwo tej instytucji zaprasza wszystkich zainteresowanych historią regionu w wakacje we wtorki i niedzielę w godzinach od 12:00 do 15:00

bądź w inne dni po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym.