Dziś mija 230. rocznica śmierci księdza Jana Krzysztofa Kluka – polskiego duchownego i naukowca-przyrodnika.

Jan Krzysztof Kluk urodził się 13 IX 1739 w Ciechanowcu (obecnie miasto w woj. podlaskim, pow. wysokomazowieckim) w rodzinie szlacheckiej. Nauki pobierał w szkole w Drohiczynie, a potem w szkole prowadzonej przez pijarów w Łukowie. W 1761 roku wstąpił do seminarium duchownego w Warszawie. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1763 roku.

W roku 1770 został proboszczem parafii w rodzinnym Ciechanowcu i pozostał tam do końca życia. Poza duszpasterstwem zajmował się też badaniami przyrodniczymi, dotyczącymi głównie roślin i zwierząt. Sporządził chociażby bogaty zielnik, który w XIX wieku został kupiony przez rosyjskiego cara Aleksandra I.

Ksiądz Kluk nie był związany z żadnym ośrodkiem uniwersyteckim, a mimo to przeprowadził fundamentalne badania nad polską (zwłaszcza podlaską i mazowiecką) fauną i florą. Jego dorobek mógł konkurować z osiągnięciami naukowymi w całej Europie.

W jego bogatym dorobku piśmienniczym można wymienić takie pozycje jak "Dykcyonarz roślinny" (tom 1 – 3 wydawane 1786-1788), "Roślin potrzebnych, pożytecznych... utrzymanie, rozmnożenie i zażycie" (tomy 1 – 3, 1777-1779), "Zwierząt domowych i dzikich, osobliwie kraiowych, historyi naturalney początki i gospodarstwo" (tomy 1 – 4, 1779-1780), "Rzeczy kopanych osobliwie zdatnieyszych szukanie, poznanie i zażycie" (tomy 1 – 2, 1781-1782). Ostatnia z wymienionych prac, jak można się zresztą domyślić z tytułu, nie dotyczyła akurat ani botaniki, ani zoologii, tylko mineralogii i geologii. Ta i pozostałe wymienione książki długo służyły jako podręczniki.

W 1785 r. na zamówienie Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych napisał i wydał pierwszy polski podręcznik szkolny dotyczący botaniki – "Botanika dla szkół narodowych".

Ksiądz Kluk wprowadził do nauk biologicznych systematykę organizmów stworzoną przez sławnego szwedzkiego uczonego Karola Linneusza. Korzystał z niej przy pisaniu "Dykcyonarza roślinnego". Oprócz tego duchowny-przyrodnik spolszczył wiele terminów biologicznych.

Ksiądz Kluk zajmował się też sprawami rolnictwa i jego unowocześniania. Starał się w praktyce wykorzystać zdobytą wiedzę. Opublikował wiele praktycznych wskazówek dla rolników i hodowców.

Za swoje osiągnięcia w dziedzinie naukowej za życia był szanowany i doceniony. Nagrodzono go tytułem doktora nauk wyzwolonych Szkoły Głównej Wielkiego Księstwa Litewskiego w Wilnie. Król Stanisław August Poniatowski przyznał mu z kolei order "Merentibus".

Warto dodać, że działalność naukowa wcale nie kolidowała z obowiązkami duszpasterskimi. Spisywał on głoszone przez siebie kazania, a dwa z nich – "Kazanie o szacunku i miłości kapłanów" oraz "Myśli nawracającego się grzesznika" wydał nawet drukiem. Uczestniczył w uroczystościach w swej diecezji. Uzyskał kilka godności duchownych: był kanonikiem inflanckim, kruszwickim, brzeskim oraz dziekanem drohickim.

Ksiądz Jan Krzysztof Kluk zmarł 2 VII 1796 roku w Ciechanowcu i tam został pochowany. W połowie XIX wieku mieszkańcy jego rodzinnej miejscowości ufundowali pomnik dłuta znanego rzeźbiarza Jakuba Tatarkiewicza. Wykonał on też popiersie na epitafium kapłana. Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu także nosi jego imię.

Ten szanowany za życia ksiądz i naukowiec po śmierci poza Ciechanowcem stał się jakby zapomniany. Tym bardziej warto go przypomnieć.