10. rocznica otwarcia Świątyni Opatrzności Bożej

Dziś mija 10. oficjalnego otwarcia Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie i odprawienia tam pierwszej Mszy Świętej.

Ów kościół został postawiony jako wotum dziękczynne za konstytucję 3 maja. Sejm Czteroletni podjął uchwałę, by podziękować Bogu poprzez wybudowanie w Warszawie wielkiego kościoła pod wezwaniem Opatrzności Bożej. Miała stanąć tam, gdzie dziś znajduje się Ogród Botaniczny Uniwerstytetu Warszawskiego. W 1792 r. położono kamień węgielny. Jednakże kilka tygodni później na Rzeczpospolitą napadła Rosja. Upadek państwa spowodował, że pomysł nie został zrealizowany. Na jednym z filarów zbudowano jedynie skromną kaplicę.

Idea budowy wróciła po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. W 1921 r. Sejm podjął uchwałę zawierającą wolę realizacji twórców pierwszej polskiej konstytucji. Świątynię miało budować państwo polskie. Tym razem świątynia miała stanąć na Polu Mokotowskim W 1930 r. został rozstrzygnięty konkurs, który wygrał projekt znanego architekta Bogdana Pniewskiego. Jednakże nie został zrealizowany aż do 1939 roku i napaści Niemców.

Po wojnie temat próbował podjąć prymas August Hlond, ale idei stanowczo sprzeciwili się rządzący komuniści. W latach 70. pozwolono na budowę kościoła p. w. Opatrzności Bożej przy ul. Dickensa na Rakowcu (część Ochoty). Nie była to jednak monumentalna budowla, przede wszystkim zaś była inicjatywą samego Kościoła bez wsparcia państwa, nie stanowiła zatem wypełnienia zobowiązania.

Pomysł budowy monumentalnego kościoła wspólnie przez państwo i Kościół mógł wrócić dopiero po 1989 roku. Dążył do tego prymas Józef Glemp. Znalazł zrozumienie części polityków. W 1991 r. Senat przyjął uchwałę nawiązującą do uchwał z 1791 i 1921 roku.

Na miejsce postawienia świątyni Opatrzności Bożej wyznaczono nowe miejsce – Pola Wilanowskie.

Przy wszystkich trzech podejściach były przeszkody i kontrowersje. Przy pierwszym projekcie z 1791 r. architekt Jakub Kublicki, który należał do masonerii, dał wyraz swoim sympatiom, tworząc projekt budowli niezbyt przypominającej kościół katolicki. To spowodowało wątpliwości duchownych, którzy samą ideę popierali. Upadek państwa przeszkodził realizacji tego projektu. Podobny zarzut stawiano projektowi Bohdana Pniewskiego z okresu II RP, aczkolwiek w tym wypadku chodziło raczej o kwestie estetyczne, bo Pniewski był zwolennikiem modernizmu w architekturze i dał wyraz temu także w tym projekcie. Ówczesny arcybiskup warszawski, kardynał Aleksander Kakowski, był tak bardzo krytycznie nastawiony, że Pniewski musiał stworzyć nowy projekt. Nadal jednak były pewne wątpliwości, co spowodowało przeciąganie się całej procedury i jej ostateczne niezrealizowanie w okresie międzywojennym. Sporo kontrowersji budziły także projekty przedstawione przy trzecim podejściu. Spośród trzech propozycji wybrano projekt zespołu Lecha Szymborskiego i Wojciecha Szymborskiego. Wielu krytykowało go, uważając, iż jest on zwyczajnie brzydki. Niektórzy uszczypliwie porównywali (i nadal porównują) kształt świątyni do... wyciskarki do cytrusów. Sama idea budowy świątyni Opatrzności Bożej, a zwłaszcza udziału państwa, była też krytykowana przez środowiska lewicowe, wrogie Kościołowi. Wątpliwości budzić mógł także wybór miejsca, bo Wilanów jest dzielnicą położoną na obrzeżach Warszawy, daleko od centrum, a do tego specyficzną pod względem społecznym.

Mimo tego wszystkiego trzecia próba wybudowania Świątyni Opatrzności Bożej w przeciwieństwie do dwóch poprzednich udała się. W 1999 r. położono kamień węgielny poświęcony przez papieża Jana Pawła II. Budowa zaczęła się w 2003 roku. Pierwszy jej etap zakończył się w 2011 roku. Uroczyste otwarcie nastąpiło 11 XI 2016 roku. Odprawiono wtedy pierwszą Mszę Świętą. Odprawiał ją arcybiskup warszawski Kazimierz Nycz, a kazanie wygłosił arcybiskup poznański Stanisław Gądecki, ówczesny przewodniczący Episkopatu. Oczywiście uczestniczyli w nich przedstawiciele władz państwowych z prezydentem Andrzejem Dudą i premier Beatą Szydło na czele.

Warto dodać, iż sama Świątynia Opatrzności Bożej jest częścią Centrum Opatrzności Bożej, na które obok samego kościoła składa się także centrum edukacyjno-kulturalne oraz Panteon Wielkich Polaków, który umiejscowiono w krypcie pod świątynią. Nie jest też pierwsze tego typu miejsce w Polsce. Osobami dotąd pochowanymi w tej krypcie dla zasłużonych są ksiądz Jan Twardowski (1915-2006), ksiądz Zdzisław Peszkowski (1918-2007), Krzysztof Skubiszewski (1926-2010), Ryszard Kaczorowski (1919-2010), Karolina Kaczorowska (1930-2021), o. Józef Joniec (1959-2010), ksiądz Andrzej Kwaśnik (1956-2010), ksiądz Zdzisław Król (1935-2010), Stefan Korboński (1901-1989, pierwotnie pochowany cmentarzu polskim w mieście Doylestown), Zofia Korbońska (1915-2010), Zygmunt Szadkowski (1912-1995), Wanda Szadkowska (1912-1999), Longin Komołowski (1948-2016), Wiktor Węgrzyn (1939-2017), Ryszard Peryt (1947-2019), Władysław Raczkiewicz (1885-1947, pierwotnie pochowany na cmentarzu w Newark-on-Trent w Wielkiej Brytanii), August Zaleski (1883-1972, pierwotnie pochowany na cmentarzu w Newark-on-Trent ), Stanisław Ostrowski (1892-1982, pierwotnie pochowany w Newark-on-Trent), Jadwiga Puzynina (1928-2025). Ponadto umieszczono tam symboliczny grób Jana Pawła II (będący repliką prawdziwego w Watykanie) oraz tablicę upamiętniającą żołnierzy 2. Korpusu Polskiego zesłanych na Syberię.

W 2021 r. to w Świątyni Opatrzności Bożej odbyły się uroczystości związane z beatyfikacją prymasa Stefana Wyszyńskiego oraz matki Róży Czackiej.

Ciekawostką jest to, że zwykłe niedzielne msze odprawiane w Świątyni Opatrzności Bożej są transmitowane w stacji telewizyjnej Polsat News (msza o 9:00) oraz w stacji Polsat Rodzina (msza dla dzieci o 10:30).