Zamieszczamy artykuł o historii Szkoły Podstawowej w Turowie, napisany w oparciu o prezentację wyświetloną 9 XI 2019 r. w czasie obchodów 100-lecia szkoły, która z kolei oparta została o szkolną kronikę.

---------------------------------------------------------------------------

W 1919 roku Rząd Polski mianuje na nauczycielkę do wsi Turów panią Paulinę Okaryn ze Lwowa. W ten oto sposób zostaje utworzona szkoła jednoklasowa. Nauka odbywa się w lokalu wynajętym u gospodarza.

W listopadzie 1923 r. z powodu zwiększonej liczby dzieci następuje zmiana szkoły na 3-klasową. Funkcję kierownika obejmuje pani Ewa Błądzińska, która uczy dzieci w domu Piotra Musiatowicza. Nauka odbywa się także w domu Andrzeja Musiatowicza i Feliksa Przychodzkiego.

W kolejnych latach, aż do 1936 roku, lokale szkolne są często zmieniane, ze względu na liczebność dzieci i niewystarczające warunki higieniczne sal. Wśród gospodarzy, którzy udostępniają pomieszczenia są: Antoni Gil, Jan Matysiewicz, Piotr Musiatowicz, Michał Golec, Marianna Maksimiuk.

20 marca 1934 roku następuje otwarcie ofert na budowę szkoły w Turowie. Zostaje przyjęta oferta Konstantego Benneta na wykonanie 1/3 kosztorysu na kwotę 2737,72 zł.

25 września 1934 roku następuje poświęcenie kamienia węgielnego. Poświęcenia dokonał ksiądz infułat Tadeusz Osiński z Radzynia Podlaskiego. Rok później stoi już budynek szkoły.

26 stycznia 1936 roku inżynier powiatowy p. Markowski oddaje do użytku wykończone dwie sale szkolne, salę rekreacyjną i kancelarię w nowym budynku szkolnym.

29 stycznia 1936 roku rozpoczyna się nauka w nowym budynku szkolnym. W roku szkolnym 1937/1938 następuje zmiana organizacyjna szkoły na szkołę II stopnia. W szkole działał wtedy sklepik szkolny oraz przyszkolna świetlica.

7 października 1939 roku przed szkołą zatrzymuje się pierwszy zmotoryzowany oddział niemiecki. Oficer żąda od kierowniczki szkoły kluczy. Po dwutygodniowym kwaterunku wojsko opuszcza szkołę.

Dnia 24 listopada 1939 roku z polecenia władz niemieckich szkoła zostaje zamknięta. Niemcy pozwalają na rozpoczęcie nauki 20 grudnia 1939 r. 7 stycznia 1940 roku wydano zarządzenie o zabraniu podręczników do nauki historii, geografii i czytanek polskich. Nakazano naukę języka niemieckiego. Zabroniono również wypożyczania książek z biblioteki szkolnej. W lipcu 1940 roku Niemcy po raz drugi zajmują szkołę. Nauka odbywa się w lokalach wynajętych u gospodarzy: Bronisława Matysiewicza i Antoniego Korulczyka. Władze niemieckie zmuszają dzieci do zbierania strąków łubinu, do kopania ziemniaków i zbierania kasztanów w ogrodzie. Wychodzi zakaz używania jakichkolwiek podręczników za wyjątkiem arytmetyki. W szkole nie urządza się żadnych uroczystości. Gmina ukraińska odmawia jakiejkolwiek pomocy. Dzieci same przynoszą z domu drewno lub torf, same palą w piecach, same sprzątają szkołę.

Z końcem lipca 1942 roku szkoła zostaje przejęta pod magazyn zbożowy i ulega zniszczeniu. Pod ciężarem zboża załamuje się podłoga w sali rekreacyjnej. 13 października 1942 roku nauka rozpoczyna się we właściwym budynku szkolnym.

W 1944 roku wojska sowieckie kwaterują w szkole. 4 września 1944 roku rozpoczyna się nauka w budynku szkolnym. Szkoła liczy 6 oddziałów. Uczy się w niej 205 uczniów. Przywrócono wolność nauczania.

5 grudnia 1944 roku ściąga na kwatery wojsko polskie i zajmuje dwie sale lekcyjne. W związku z budową ziemianki w lesie, wojsko polskie zabiera 37 okien, rozbija i zabiera cały budynek gospodarczy, barak wojskowy stojący na boisku oraz część sprzętów.

Dopiero w lutym 1945 roku szkoła była wolna od kwater. Nauka zaczęła się odbywać normalnie w trzech salach. Na przełomie lipca i sierpnia 1945 roku szkoła przeszła remont. Został naprawiony dach, obielone wnętrze i elewacja budynku oraz oszklone okna.

W listopadzie 1945 roku na terenie szkoły powstaje Szkolne Koło Polskiego Czerwonego Krzyża (PCK) pod kierownictwem pani Ireny Golec. W październiku 1946 roku szkoła organizuje zbiórkę na odbudowę Warszawy.

W czerwcu 1947 roku założona została drużyna ZHP pod kierownictwem p. Ludmiły Lurasówny. W marcu 1948 roku pod opieką Zuzanny Mróz zorganizowano na terenie szkoły SKO. W grudniu 1948 roku została zorganizowana przez szkołę świetlica szkolna. Zajęcia świetlicowe odbywały się zawsze w niedzielę od 14:00 do 17:00 w okresie zimowym. W czasie świetlicy dzieci otrzymywały bułkę z wędliną i kiełbasę. Na koszty utrzymania świetlicy łożył Inspektor Szkolny.

13 lutego 1949 roku rozpoczęto w szkole badania wyników nauczania egzaminem pisemnym z języka polskiego i matematyki.

1 września 1949r. Po 26 letniej pracy szkołę pożegnała pani Ewa Błądzińska. Kierownictwo objął Marczuk Mieczysław.

We wrześniu 1956 roku warunki w szkole wciąż były trudne. W ścianach budynku szkoły potworzyły się dziury. Budynek postanowiono podmurować. Nad pracami czuwała nowa kierowniczka szkoły p. Zuzanna Mróz. Dwie izby lekcyjne mieściły się w budynku szkolnym, dwie w sporym oddaleniu u miejscowych gospodarzy. W marcu 1957 roku prace remontowe dobiegły końca. Nastąpiło całkowite przejście do budynku szkoły.

We wrześniu 1957 roku kierownictwo nad szkołą obejmuje p. Irena Golec. Dzięki jej pracy zostały pomalowane lamperie oraz wyremontowane piece.

1 września 1958 roku w szkole w ramach odgórnej komunistycznej akcji ateizacji zdjęto krzyże. W tym czasie kierownikiem szkoły został Ksawery Rosiński.

7 stycznia 1960 roku po raz pierwszy w szkole zabłysło światło elektryczne. Szkoła wzbogaciła się o aparat radiowy "Symfonia", maszynę do pisania i zegar ścienny wahadłowy.

10 maja 1960 roku do szkoły zawitała ekipa estradowa Polskiego Radia.

1 września 1961 roku gmach szkolny znowu znalazła się w przebudowie. Szkoła mieściła się w pomieszczeniach po Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej, w świetlicy ZMW, w domu osoby prywatnej nazwiskiem Łoziński oraz w byłych czworakach. Przebudowę ukończono 18 stycznia 1962 roku.

8 lipca 1963 roku założono w szkole instalację telewizyjną. Dwa dni później zaczął być używany telewizor Szmaragd 902, przydzielony przez Wydział Kultury i Oświaty 19 czerwca 1963 roku.

30 września 1964 roku powołano w szkole Samorząd Uczniowski. 30 marca 1966 roku zakończono budowę ogrodzenia szkoły. Wiele starań w pozyskanie materiałów i funduszy włożyli: kierownik szkoły Ksawery Rosiński, przewodniczący Gr.R.N. Józef Kołodziejczyk, sołtys Józef Daniluk oraz Stanisław Chorek, Jan Osak, Tadeusz Dąbrowski i Stanisław Korulczyk. Ogrodzenie wykonali: Stanisław Osak, Zbigniew Mróz, Antoni Duda, Tadeusz Niepsuj.

31 sierpnia 1969 roku na emeryturę odszedł kierownik szkoły Ksawery Rosiński. Jego miejsce z dniem 1 września 1969 roku zajęła Daniela Kołtun. 2 września 1974 roku funkcję dyrektora szkoły obejmuje p. Henryk Góralski.

W październiku 1975 roku w szkole wprowadzono Kodeks Ucznia - zbiór praw i obowiązków młodzieży.

26 listopada 1979 roku zespół harcerski "Czajka" wystąpił w Telewizyjnym Turnieju Zastępowych w programie II TVP. Opiekunem zespołu była Barbara Góralska.

30 czerwca 1982 roku w ramach czynu społecznego rozpoczęto budowę kotłowni centralnego ogrzewania. Prace zakończono 28 października. W komitecie organizacyjnym znaleźli się: Danuta Waszkiewicz, Kazimierz Waszkiewicz, Eugeniusz Korulczyk, Roman Mróz, Andrzej Dęga, Eugeniusz Kaliszuk, Tadeusz Osak, Romuald Osak, Stanisław Niepsuj, Zdzisław Musiatowicz i Stanisław Ślusarczyk. 6 stycznia 1983 roku przystąpiono do instalacji centralnego ogrzewania. Uruchomienie centralnego ogrzewania nastąpiło 26 lutego 1983 roku.

20 września 1987 roku odbyło się zebranie ogólnowiejskie w sprawie rozbudowy szkoły - powstania nowego skrzydła. Społeczeństwo zadeklarowało pomoc społeczną w formie pieniężnej i robociźnie. Ustalono stawkę od rodziny w wysokości 10.000zł W skład komitetu rozbudowy weszli: Jerzy Zesiuk, Józef Dąbrowski, Helena Ochnio, Ireneusz Osak, Andrzej Dęga, Eugeniusz Korulczyk, Tadeusz Duda, Zbigniew Osak, Teresa Mróz, Ryszard Dąbrowski, Zbigniew Janeczek, Irena Komoń, Tadeusz Piekarski, Danuta Waszkiewicz, Wiesław Musiatowicz, Józef Czerwiński, Jadwiga Matysiewicz, Wiesław Korulczyk, Jerzy Dębiński.

22 lutego 1989 roku wytyczono miejsce na placu szkolnym pod wykopy fundamentalne, 24 lutego - nastąpił wykop i wywóz ziemi, 4 marca - zalano ławy fundamentowe.14 marca 1989 roku rozpoczęto rozbudowę szkoły. 4 grudnia 1990 roku ekipa budowlana wykonała zadaszenie budynku, niestety z powodu braku funduszy bez pokrycia.

W dniach 8 - 9 października 1991 roku ponownie przystąpiono do prac związanych z zadaszeniem budynku. Na płytach stropowych położono warstwę izolacyjną betonu. W lipcu 1992 roku następuje lepikowanie i pokrywanie dachu szkoły papą. Wreszcie 15 września 1994 roku oddano do użytku nowe skrzydło szkoły.

6 czerwca 1994 roku w naszej szkole odbyła się niecodzienna uroczystość - wizyta księdza biskupa Jana Mazura. Młodzież powitała gościa.

We wrześniu 1999 roku w Turowie utworzono I zamiejscową klasę gimnazjalną.

9 września 2005 roku na budynku szkoły została odsłonięta tablica pamiątkowa poświęcona żołnierzowi BCh, zasłużonej nauczycielce, mieszkance Turowa - Irenie Golec.

9 listopada 2005 roku placówkę odwiedził biskup siedlecki Zbigniew Kiernikowski.

5 listopada 2006 roku w naszej szkole miała miejsce Uroczystość Sadzenia Dębów III Tysiąclecia.

Dęby upamiętniły postaci Wielkich Polaków Odsłonięcia dokonali: p. Józef Kościaniuk (przedstawiciel BCh), Sławomir Sosnowski (w-ce marszałek Sejmiku województwa lubelskiego), p. Barbara Gil-Kleczeńska (krewna), p. Tadeusz Sławecki, Diana Patkowska (uczennica kl. VI).

Z końcem roku szkolnego 2006/2007 po 35 latach pracy, w tym 15 na stanowisku dyrektora na emeryturę odeszła p. Romana Osak.

Z dniem 1 września 2007 r. funkcję dyrektora szkoły objął Adam Mróz. Pełnił ją do 31 sierpnia 2012 r. Po 10-miesięcznej przerwie (W tym czasie od 1 września 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. szkołą kierowała Elżbieta Kancik) powrócił nastanowisko dyrektora i pełni je do 31 sierpnia 2019 r.

18 października 2012 roku w naszej szkole rozpoczęło działalność Szkolne Koło Caritas (SKC). Z tej okazji odwiedził nas ks. Marcin Gochnio - wicedyrektor Caritas Diecezji Siedleckiej.

23 września 2013 roku w szkole gościł Piotr Sawczuk - biskup pomocniczy diecezji siedleckiej.

17 czerwca 2018 roku szkoła włączyła się w obchody jubileuszu 600 - lecia wsi Turów.

W ostatnich latach w szkole wykonane zostały następujące prace: ocieplenie i elewacja budynku, zmiana pokrycia dachowego, wymiana okien, wymiana podłóg w salach w najstarszej części szkoły, wymiana podłogi w sali gimnastycznej, budowa placu zabaw, budowa boiska do koszykówki. Ponadto pracownia komputerowa została zaopatrzona w nowe komputery, a w kilku salach pojawiły się tablice multimedialne i interaktywne.

Na przestrzeni 100 - letniej działalności szkoły, placówką kierowało 12 dyrektorów:- Paulina Okaryn IX 1919 r. - IX 1923 r.- Ewa Błądzińska 1 X 1923 r. - 31 VIII 1949 r.- Mieczysław Marczuk 1 IX 1949 r. - 31 VIII 1956 r.- Zuzanna Mróz 1 IX 1956 r. - 31 VIII 1957r.- Irena Golec 1.IX 1957 r. - 31 VIII 1958 r.- Ksawery Rosiński 1 IX.1958 r. - 31.VIII 1969 r.- Daniela Kołtun 1 IX 1969 r. - 1.IX.1974 r.- Henryk Góralski 2 IX.1974 r. - 31 VIII 1992 r.- Romana Osak 1 IX 1992 r. - 31.VIII 2007 r- Adam Mróz 1 IX 2007 r. - 31.VIII 2012 r.- Elżbieta Kancik 1 IX 2012 r. - 30 VI 2013 r.- Adam Mróz 1 VII 2013 r. - 31.VIII 2019 r.- Agnieszka Gawryluk 1.IX.2019 r. - obecnie

W roku 1919 kadra nauczycielska była jednoosobowa, obecnie (2019 r.) liczy 16 pedagogów. Życie zawodowe ze Szkołą Podstawową w Turowie, na przestrzeni 100 lat, związało 96 nauczycieli (w tym trzech księży).

Jedni pracowali kilkadziesiąt lat, inni kilka miesięcy. Najdłuższym stażem pracy w nauczaniu i wychowaniu kolejnych pokoleń Turowiaków zapisali się Ewa Błądzińska - 26 lat, Irena Golec - 27 lat, Czesława Kołodziejczyk - 38 lat, Barbara Duda - 19 lat, Zuzanna Mróz- 29 lat, Krystyna Gmur - 31 lat, Barbara Góralska - 37 lat, Henryk Góralski - 34 lata, Anna Wawrzosek - 20 lat, Krystyna Kośmider - 21 lat, Anna Grzywacz - 18 lat, Romana Osak - 35 lat, Elżbieta Kancik - 38 lat, Anna Grochowska - 36 lat, Grażyna Osak - 38 lat, Barbara Stepulak - 34 lata, Adam Mróz - 31 lat, Agnieszka Gawryluk - 22 lata, Hanna Malczuk - 22 lata

Na kartach kronik szkolnych jako pracownicy obsługi zapisali się pracownicy obsługi: Eugeniusz Zesiuk, Antoni Gil, Kazimierz Ładny, Marianna Ładna, Marianna Lecyk, Irena Korulczyk, Wiktoria Musiatowicz, Stanisław Ochnio, Jerzy Kot, Czesław Korulczyk, Szczepan Tymoszuk, Medard Korulczyk, Zbigniew Czerwiński, Wiesław Murawka, Mariusz Wiśniewski, Jadwiga Paćko, Krystyna Duda, Teresa Osak, Wiesław Małkiński, Ewa Wieczorek, Elżbieta Stadnicka. To oni dbali, aby w szkole było ciepło, czysto i przytulnie.

W Szkole Podstawowej w Turowie na przestrzeni 100-u lat działo się naprawdę wiele. Było dużo konkursów i akcji społecznych, mnóstwo uroczystości oraz wyjazdów szkolnych. Nie sposób przedstawić tych wszystkich. Wiele z nich pokazanych zostało na wystawie towarzyszącej uroczystościom jubileuszowym z okazji 100-lecia placówki.

Historię szkoły opracowano na podstawie zapisów znajdujących się w kronikach szkolnych.