Dziś, w drugi piątek po Bożym Ciele w Kościele obchodzone jest Święto Najświętszego Serca Pana Jezusa. Kiedyś w Radzyniu był kościół pod takim wezwaniem, a w okolicach Radzynia są noszące je parafie w Komarówce Podlaskiej, Suchowoli, Zarzeczu Łukowskim i Niedźwiadzie.

Czerwiec jest miesiącem w sposób szczególny poświęcony czci Najświętszego Serca Pana Jezusa. Kult Serca Jezusowego wywodzi się z czasów średniowiecza. Początkowo miał charakter prywatny, z czasem ogarnął szerokie rzesze społeczeństwa. W swych wizjach widziały Serce Jezusa mistyczki z XIII wieku - św. Mechtylda, jej siostra św. Gertruda oraz św. Małgorzata z Kotrony.

W 1673 r. francuska zakonnica Małgorzata (Marguerite) Alacoque zaczęła doświadczać objawień, które trwały przez 2 lata, aż do 1675 roku. Objawił jej się Pan Jezus. Symbolicznie pokazał swe serce i powiedział, że bije ono intensywnie, jest pełne miłości dla ludzi, a ludzie często są niewdzięczni. Prosił, by św. Małgorzata możliwie często przystępowała w piątki do Komunii Św., a w czwartki między 23:00 a północą przeżywała Jego oczekiwanie w Ogrójcu, pojmanie, mękę i śmierć. Pod koniec objawień poprosił też, by ustanowić święto na cześć Jego serca. W objawieniu była mowa o tym, że dla lepszego uzmysłowienia miłości Pana Jezusa do ludzi ukazuje On widomy, prosty symbol - Swoje serce. Od tego czasu w Kościele popularny stał się kult Serca Pana Jezusa. Jest chociażby litania.

Mimo początkowych wątpliwości Kościół uznał prawdziwość tych objawień i ustanowił święto we wskazanym dniu. Formalnie ustanowione zostało w 1765 roku za czasów pontyfikatu papieża Klemensa XIII. Początkowo było ono jednak obchodzone tylko w niektórych diecezjach i zakonach. Dopiero w 1856 roku za papieża Piusa IX zostało rozszerzone na cały Kościół. Dodatkowo w 1899 r. papież Leon XIII oddał Sercu Jezusowemu w opiekę cały Kościół i rodzaj ludzki.

Święto Najświętszego Serca Pana Jezusa jest obchodzone w drugi piątek po Bożym Ciele. Należy zatem do świąt ruchomych. W tym roku przypada na 19 VI. Nie jest świętem nakazanym, t. j. wymagającym od wiernych uczestnictwa we mszy.

Kult Serca Jezusa obecny także w Radzyniu i okolicach. W radzyńskim kościele Trójcy Świętej znajduje się obraz Józefa Buchbindera przedstawiający objawienie się Jezusa św. Małgorzacie Alacoque. Wisi on nad konfesjonałem z tyłu głównej części świątyni. Pisałem kiedyś o tym obrazie i o św. Małgorzacie oddzielny artykuł.

Poza tym obrazem są jeszcze w najstarszym radzyńskim kościele jeszcze dwa inne nawiązujące do Serca Pana Jezusa. Jeden z nich również został namalowany autorstwa Józefa Buchbindera. Jest to niewielki obraz ukazujący Pana Jezusa i Jego Serce znajdujący się na... drzwiczkach tabernakulum, jednakże nie tego na głównym ołtarzu, tylko drugiego, stojącego na ołtarzu w bocznej kaplicy po prawej stronie.

Pośrednio do kultu Serca Jezusowego nawiązuje inny obraz będący kopią obrazu Adolfa Hyły "Jezu, ufam Tobie". Obraz ten związany jest z innymi objawieniami, których doświadczyła inna zakonnica - św. Faustyna Kowalska. W ich trakcie Jezus polecił, by namalować obraz, w którym zostałby On przedstawiony ze Swoim Sercem, z którego wychodziłyby dwa promienie. Była to nowa wersja obecnego już w ikonografii motywu Serca Jezusa. Według wskazówek św. Faustyny obraz taki namalował Eugeniusz Kazimirowski. Później powstały jeszcze inne wersje, z których najpopularniejsza stała się ta pędzla Adolfa Hyły. To jej kopię można zobaczyć w Radzyniu.

W naszym mieście był kiedyś też kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa. Obecnie już nie istnieje. Była to początkowo cerkiew prawosławna. Rosyjski zaborca wybudował ją w 1879 roku. Gdy Rosjanie w czasie I wojny światowej opuścili nasze miasto, świątynia opustoszała. Po odzyskaniu niepodległości została zamieniona na rzymskokatolicką. Zmieniono także jej wezwanie - z św. Jerzego na Najświętsze Serce Pana Jezusa. Był to kościół filialny parafii Trójcy Świętej, którego rektorem (t. j. opiekunem kościoła filialnego) był ksiądz Konstanty Grzybowski. Był to kościół szkolny, w którym odprawiano msze dla dzieci i młodzieży. Stało się tak, gdyż w jego sąsiedztwie wybudowano akurat gmach szkoły powszechnej, dzisiejszej Szkoły Podstawowej nr 1 im. Bohaterów Powstania Styczniowego.

Jego stan techniczny był zły, a jeszcze pogorszył się po niemieckich nalotach z 1939 roku. Z tego względu w 1945 roku podjęto decyzję o jego rozbiórce.

W miejscu, gdzie się znajdował, istniało potem przez wiele lat boisko szkolne - asfaltowe, potem igielitowe ("orlik"). Kilka lat temu została tam zbudowana nowa hala sportowa. W czasie prac znaleziono resztki fundamentów dawnej świątyni.

W okolicach Radzynia jest kilka parafii pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa: w Komarówce Podlaskiej, w Suchowoli, w Zarzeczu Łukowskim oraz w Niedźwiadzie. Dwie pierwsze z wymienionych znajdują się na terenie powiatu radzyńskiego, trzecia obejmuje wsie znajdujące się w powiecie, a czwarta należy w strukturach kościelnych do dekanatu mającego siedzibę w miejscowości należącej do powiatu.

Komarówka Podlaska jest siedzibą gminy w powiecie radzyńskim. Jest to najbardziej na wschód wysunięta gmina powiatu. Sama Komarówka wzmiankowana była po raz pierwszy w 1580 roku, a w 1662 roku jako miasto. Status miasta utraciła w 1882 roku. Parafię ustanowiono w niej w 1709 roku. Pierwszy kościół nosił wezwania Ducha Świętego, Najświętszej Marii Panny i św. Wawrzyńca. Dopiero z czasem nadano obecne wezwanie - Najświętszego Serca Pana Jezusa.

W 1829 roku z fundacji Ignacego Szumowskiego wzniesiono drugi kościół, podobnie jak pierwszy drewniany. W latach 1855-1857 wybudowany trzeci, już murowany.

Na początku XX wieku proboszczem w Komarówce Podlaskiej był ksiądz Jan Rudnicki. Był to niebywale energiczny duchowny, a także społecznik, inicjator budowy wielu obiektów w Komarówce, w tym nowego, czwartego już i istniejącego do dnia dzisiejszego kościoła parafialnego. Przyczyną był zły stan techniczny wcześniejszego oraz to, że był za mały w stosunku do potrzeb.

Nowy kościół budowano w latach 1907-1912 według projektu architekta Jana Olearskiego z Radzynia. W 1912 roku budowa została zakończona, a świątynia poświęcona. Niestety w 1915 roku nastąpiło zarekwirowanie przez wycofujących się Rosjan dzwonów, wysadzenie w powietrze wieży kościelnej oraz poważne uszkodzenie reszty budynku. Odbudowę przeprowadzono w latach 1922-1925. Dodatkowo jeszcze wybudowano plebanię, wikarówkę, dom służby kościelnej oraz ogrodzenie. Mniejsze remonty świątynia przechodziła jeszcze w 1960 r., w 1968 r.., w 2000 r. i w roku 2002.

Kościół w Komarówce Podlaskiej jest piękną świątynią wybudowaną w stylu neogotyckim. Wiele kościołów w naszych stronach jest eklektycznych w stylu. W tym wypadku koncepcja była jasna i konsekwentnie przeprowadzona. Kościół powstał na początku XX wieku, ale wygląda jak średniowieczny. Do tej koncepcji dopasowane jest wyposażenie, n. p. zamówiony kilka miesięcy temu nowy konfesjonał.

Odpusty w parafii w Komarówce są na Święto Najświętszego Serca Pana Jezusa, 26 sierpnia w Święto Matki Boskiej Częstochowskiej (ze względu na kaplicę dojazdową w Walinnie pod takim wezwaniem), we wspomnie świętych Piotra i Pawła (29 czerwca) oraz św. Wawrzyńca (10 sierpnia; pozostałość dawnego wezwania).

Do parafii w Komarówce Podlaskiej poza samą Komarówką należą też Brzeziny, Brzozowy Kąt, Derewiczna, Walinna, Wiski, Woroniec, Wólka Komarowska, część wsi Rudno oraz część wsi Żulinki.

Komarówka Podlaska w strukturach kościelnych jest siedzibą nie tylko parafii, ale także dekanatu. Poza parafią Najświętszego Serca Pana Jezusa w Komarówce Podlaskiej obejmuje on jeszcze: parafię Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny w Drelowie, parafię św. Jozafata w Gęsi, parafię Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w Kolembrodach, parafię św. Stanisława w Ostrówkach, parafię Opieki Najświętszej Marii Panny w Przegalinach Dużych, parafię św. Mikołaja w Radczu, parafię Przemienienia Pańskiego w Rudnie, parafię Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Szóstce oraz parafię św. Michała Archanioła w Witorożu.

Na terenie powiatu radzyńskiego poza Komarówką Podlaską jest jeszcze druga parafia pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa. Jej siedzibą jest Suchowola w gminie Wohyń.

Suchowola była wzmiankowana już w XV wieku jako Wola Świrska albo Sucha Wola. Dzisiejsza nazwa ustalona została w 1827 roku. Parafia w tej miejscowości została erygowana równo 100 lat temu - w roku 1920. W przeciwieństwie do parafii w Komarówce Podlaskiej parafia w Suchowoli nie należy do diecezji siedleckiej, ale do archidiecezji lubelskiej. Kościół parafialny został wybudowany w latach 1921-1923 dzięki fundacji księcia Seweryna Czetwertyńskiego i jego żony Zofii na ofiarowanym przez nich placu. Świątynię zaprojektował inżynier Stefan Stępkowski. Reprezentuje ona t.zw. styl swojski. Nurt ten obecny był w polskiej architekturze w pierwszym ćwierćwieczu XX wieku, jeden z nurtów mających mieć ambicję stania się stylem narodowym. Reprezentowały go kościoły w Limanowej, Orłowie czy Bączalu Dolnym. Zwłaszcza ostatni z wymienionych przypomina kościół w Suchowoli., który jest murowany, otynkowany, na wysokiej podmurówce z ciosów granitowych (ten element obecny także w Bączalu Dolnym), z trójprzęsłowym korpusem. Ołtarz główny jest neobarokowy.

Kościół w Suchowoli został poświęcony w 1923 roku, zaś konsekrowany w 1929 roku. Większość wyposażenia została ufundowana przez Czetwertyńskich. Tym, co może zwrócić uwagę, iż to właśnie w Suchowoli znajduje się... najstarszy obraz w całym powiecie radzyńskim, "Święta Rodzina" anonimowego włoskiego malarza z XVI wieku.

W 1941 r. proboszcz z Suchowoli, ksiądz Józef Bierzyński, został aresztowany przez Niemców i zesłany do Auschwitz, gdzie zginął.

Kościół w Suchowoli przechodził remonty w 1953 r., w 1974 r., w 1978 r. i 2 lata temu - w roku 2018. Usytuowany jest w centrum wsi, przy głównej drodze, na wschód od dawnego założenia pałacowego.

Do parafii poza samą Suchowolą należą jeszcze Bramka, Branica Radzyńska Kolonia, Branica Suchowolska, Świerże, Wólka Zdunkówka i Zawoinka.

Parafia, jak wspominałem, należy do archidiecezji lubelskiej, jako jedna z dwóch parafii powiatu radzyńskiego. Drugą jest parafia św. Stanisława w Czemiernikach. Czemierniki są też siedzibą dekanatu, do którego należy również suchowolska parafia. Do dekanatu tego należy jeszcze druga poza suchowolską parafia pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa - parafia w Niedźwiadzie.

Jest to młoda parafia, a jej historia przypomina nieco historię sąsiedniej parafii w Tarle, o której niedawno pisałem. Jeszcze w latach 80. XX w. miejscowość należała do parafii św. Anny w Lubartowie. Od Lubartowa wieś ta oddalona jest jednak aż 11 kilometrów. W związku z tym najpierw wybudowano kaplicę, do której został na stałe oddelegowany ksiądz - wikariusz Tadeusz Józefczak, potem zaś wysunięty został pomysł budowy kościoła i ustanowienia parafii. W 1985 r. powstał budynek plebanii. W 1987 r. założono cmentarz i została wzniesiona kaplica cmentarna. Wreszcie w 1989 r. parafia została erygowana. Pierwszym proboszczem został wspomniany ksiądz Tadeusz Józefczak. Parafia w Niedźwiadzie obejmuje poza samą Niedźwiadą jeszcze Niedźwiadę-Kolonię oraz Brzeźnicę Leśną.

Poza parafiami w Komarówce Podlaskiej i Suchowoli na terenie powiatu radzyńskiego jest jeszcze jedna parafia pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa, choć tylko część jej obszaru jest w naszym powiecie. Chodzi o parafię w Zarzeczu Łukowskim. Sam Zarzecz Łukowski znajduje się w powiecie łukowskim, podobnie jak Kownatki, Strzyżew, Suchocin i Wagram także do tej parafii należące. Obejmuje ona jednak także Sokule oraz część Olszewnicy, a te dwie wsie należą do gminy Kakolewnica wchodzącej w skład powiatu radzyńskiego.

Zarzecz Łukowski pierwszy raz wzmiankowany jest w 1418 roku w dokumencie wystawionym przez biskupa krakowskiego Wojciecha Jastrzębca, który wytyczał granicę między parafią w Łukowie a nowo utworzoną parafią w Zbuczynie. Zarzecz znalazł się w parafii łukowskiej. Jak łatwo się domyślić, nazwa pochodzi od położenia za rzeką, a dokładniej za Krzną Południową. Miejscowość sama siedzibą parafii stała się 503 lat później, w roku 1921, kiedy to erygowano parafię Najświętszego Serca Pana Jezusa. W 1922 r. proboszcz, ksiądz Władysław Winer, postanowił doprowadzić do wybudowania kościoła. Sposób, w jaki to zrobił, był nietypowy. Dowiedział się mianowicie, że mieszkańcy Piszczaca, miejscowości obecnie położonej obecnie w powiecie bialskim, wybudowali nowy, murowany kościół, za to stary, drewniany... chcą sprzedać. Zgłosił wobec tego, kupił go i... przeniósł do Zarzecza Łukowskiego. Świątynia została rozebrana, jej elementy składowe przetransportowane (77 kilometrów, bo tyle dzieli obie miejscowości!) i złożone z powrotem! Przypomina to historię słynnego kościoła Wang z Karpacza.

Kościół był jednak stosunkowo nieduży i stał się niewystarczający dla wiernych. Z tego względu w latach 1995-1997 z inicjatywy ówczesnego proboszcza, księdza Stanisława Goławskiego, wybudowano nowy, większy murowany kościół. Reprezentuje styl współczesny i nie ma cech stylowych. Oba kościoły stoją obok siebie w centrum wsi.

Jak widać, kult Najświętszego Serca Pana Jezusa jest dość szeroko rozpowszechniony. W diecezji siedleckiej poza parafiami w Komarówce Podlaskiej i Zarzeczu Łukowskim parafie pod takim wezwaniem są jeszcze we Włodawie (miasto powiatowe), Dębowej Kłodzie (pow. parczewski), Horodyszczach (pow. bialski), Krzymoszach (pow. siedlecki), Próchenkach (pow. łosicki), Sworach (pow. bialski), Wiśniewie (pow. siedlecki) i Wojcieszkowie (pow. łukowski).

W archidiecezji lubelskiej poza parafiami w Suchowoli i Niedźwiadzie pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa są też parafie w Lublinie (w dzielnicy Dziesiąta), Bobach (pow. kraśnicki), Gilowie (pow. biłgorajski), Kłodnicy Dolnej (pow. lubelski), Kraczewicach Prywatnych (pow. opolski), Pliszczynie (pow. lubelski) i Woli Korybutowej Kolonii (pow. lubelski).