80. rocznica urodzin Stefana Melaka (13 VIII 1946)

Dziś mija 80. rocznica urodzin Stefana Melaka, polskiego dziennikarza, działacza społecznego i politycznego, przewodniczącego Komitetu Katyńskiego.

Stefan Melak urodził się 13 VIII 1946 roku w Warszawie. W latach 1965-1974 studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 1972-1981 był pracownikiem Funduszu Wczasów Pracowniczych.

W 1968 roku brał udział w protestach studenckich. W 1974 roku razem z księdzem Wacławem Karłowiczem tworzył Krąg Pamięci Narodowej, który organizował pierwsze uroczystości związane ze zbrodnią w Katyniu. W 1979 roku, ponownie wspólnie z księdzem Karłowiczem, założył Komitet Katyński. Organizował prelekcje na temat Katynia i innych zakazanych tematów.

31 VII 1981 r. Stefan Melak kierował głośną akcją ustawienia na Powązkach Wojskowych pomnika upamiętniającego ofiary zbrodni w Katyniu wykonanego przez jego brata Arkadiusza Melaka. Sam pomnik ważył kilka ton, więc jego ustawienie w warunkach konspiracyjnych było trudne, a jednak się udało. Monument nie stał długo. Został usunięty po kilkunastu godzinach. Pomnik w tym samym miejscu ponownie został ustawiony dopiero w 1995 roku.

W 1979 r. Stefan Melak wstąpił do Konfederacji Polski Niepodległej. Był jej członkiem do 1985 roku. Pisał do związanych z KPN czasopism drugiego obiegu – "Niepodległości" i "Gazety Polskiej". Niezależnie od tego od 1980 r. był działaczem NSZZ "Solidarność".

Po wprowadzeniu stanu wojennego został internowany. Przetrzymywano go kolejno w ośrodkach odosobnienia w Warszawie w Białołęce, w Jaworzu i w Darłówku. Uwolniony został w październiku 1982 roku. Od tego czasu działał w podziemnym Wydawnictwie Polskim. Dzięki niemu powstało wiele książek, ulotek, plakatów. Oprócz tego zajmował się działalnością społeczną – organizował pielgrzymki na Jasną Górę, rajdy "szlakiem niepodległości", niezależne wykłady, akcje zbierania podpisów. Kontynuował działania na rzecz upamiętnienia ofiar zbrodni katyńskiej, a także bitwy pod Olszynką Grochowską z czasów powstania listopadowego. Działał w Stowarzyszeniu Olszynka Grochowska. Był też inicjatorem pomysłu doprowadzenia do procesu beatyfikacyjnego Romualda Traugutta, ostatniego dyktatora powstania styczniowego.

Za swoją działalność społeczną i polityczną był represjonowany. Śledzono go, często zatrzymywano, rewidowano, a nawet bito. Aparat represji rozpracowywał go w ramach akcji "Jedność" (1980-1983) oraz "Prezes" (1983-1987).

Działalność społeczną, związaną z upamiętnianiem historii, zwłaszcza zaś Katynia, kontynuował po 1989 roku. Napisał szereg książek i artykułów na ten temat. Po 2006 roku był współpracownikiem "Naszego Dziennika" i tygodnika "Gazeta Polska". Działał w Stowarzyszeniu Olszynka Grochowska. Był organizatorem uroczystości patriotycznych, mszy w intencji ojczyzny, wystaw i odczytów historycznych. Jako działacz społeczny pielęgnujący pamięć o ofiarach zbrodni katyńskiej 10 IV 2010 roku poleciał razem z państwową delegacją na oficjalne uroczystości rocznicowe. Niestety razem z pozostałymi pasażerami samolotu Tu-154 zginął w katastrofie smoleńskiej. Pochowany został na Powązkach Wojskowych w Warszawie w t. zw. kwaterze smoleńskiej.

Andrzej Melak, brat Stefana Melaka, był zaangażowany w wyjaśnianie katastrofy, będąc jednym z aktywniejszych członków rodzin jej ofiar.

Stefan Melak już za życia, w 2006 r., został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Pośmiertnie otrzymał Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.