80. rocznica śmierci Stefana Brzuszka "Boruty" (17 VIII 1946)

Dziś mija okrągła 80. rocznica śmierci Stefana Brzuszka "Boruty", żołnierza podziemia niepodległościowego, jednego z żołnierzy wyklętych.

Stefan Brzuszek urodził się 31 VIII 1917 roku w Lublinie jako syn szewca działającego w chrześcijańskich związkach zawodowych i Akcji Katolickiej.

W rodzinnym mieście Stefan Brzuszek ukończył Szkołę Podstawową nr 3 im. Bolesława Chrobrego, potem uczęszczał do szkoły zawodowej. W 1935 r. wyjechał do Łucka, gdzie pracował przy budowie linii telefonicznych. W 1937 r. wstąpił do wojska. Eksternistycznie zdał maturę. Próbował dostać się do szkoły oficerskiej, ale wcześniej wybuchła wojna. Dostał się do niewoli radzieckiej, ale zdołał z niej uciec. Dołączył do Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” pod dowództwem generała Franciszka Kleeberga.

Po rozformowaniu tej jednostki wrócił do Lublina. Wstąpił do konspiracji, a dokładnie do jej części związanej z ruchem narodowo-demokratycznym. Pracował w szpitalu.

Po wkroczeniu w 1944 r. Armii Czerwonej otrzymał wezwanie do towarzyszącej jej armii Berlinga. Obawiając się aresztowania, zaczął się ukrywać. Wstąpił do oddziału Edwarda Walewskiego "Zemsty", przyjmując samemu pseudonim "Boruta". W 1945 r. "Zemsta" i większość jego podkomendnych skorzystała z ogłoszonej przez komunistów "amnestii" i ujawnił się. Niedługo po tym został skrytobójczo zamordowany. "Boruta" przeczuwał, że takie będą skutki ujawnienia się, i dlatego pozostał w konspiracji. Sam został dowódcą oddziału.

Od stycznia do lutego 1946 r. kilkunastoosobowa grupa pod dowództwem "Boruty" przeprowadziła kilkanaście akcji rekwizycyjnych. W tym czasie wzrosła też liczebność oddziału. Stoczył potyczki z UB we wsi Podgłębokie oraz w Rejowcu. Udało się rozbroić posterunek milicji w Cycowie. Poza walką z władzą komunistyczną partyzanci walczyli także z pospolitymi bandytami grabiącymi ludność. Sprawcy napadów rabunkowych byli chłostani po pośladkach, a w razie recydywy bywali też zabijani. "Boruta" nie wahał się tak postępować także wobec członków własnego oddziału, jeśli zaczynali dopuszczać się kradzieży.

Stefan Brzuszek, choć sam związany z podziemiem narodowo-demokratycznym, chętnie współpracował z wchodzącym w skład Wolności i Niezawisłości oddziałem Leona Taraszkiewicza "Jastrzębia". Oba oddziały przeprowadziły wspólnie akcję w Puchaczowie. Podczas innej akcji na stacji Stulno koło Włodawy partyzanci z obu formacji nieoczekiwanie schwytali... siostrę Bolesława Bieruta, Julię Malewską, wraz z jej mężem, synem, synową i szoferem. Polski partyzanci nie byli tacy jak komuniści i nie myśleli mścić się na rodzinach. Więźniowie po dwóch dniach zostali uwolnieni.

W sierpniu 1946 r. Urząd Bezpieczeństwa schwytał jednego z żołnierzy "Boruty". Torturami wymuszono wyjawienie informacji, że Stefan Brzuszek znajduje się on we wsi Wola Korybutowa (obecnie woj. lubelskie, pow. chełmski). Przez donos miejscowego dróżnika ubecy dowiedzieli się, w którym konkretnie gospodarstwie się zatrzymał. 17 VIII 1946 r. doszło do obławy. Ranny Stefan Brzuszek popełnił samobójstwo, by nie dostać się w ręce oprawców. Z niejasnych powodów inaczej niż w przypadku innych żołnierzy wyklętych jego ciało nie zostało zabrane i zakopane w nieznanym miejscu, dzięki czemu udało się je potajemnie pochować na cmentarzu, choć oczywiście bez nazwiska.

Komuniści prześladowali jego ciężarną żonę, która wskutek tego poroniła, rodziców i rodzeństwo.