120. rocznica śmierci Hieronima Łopacińskiego (25 VIII 1906)

Dziś mija 120. rocznica śmierci Hieronima Łopacińskiego – językoznawcy, etnografa, historyka, bibliofila, patrona WBP w Lublinie.

Hieronim Łopaciński urodził się 30 IX 1860 r. w Ośnie Górnym (obecnie woj. wielkopolskie, pow. koniński) w rodzinie szlacheckiego pochodzenia. Uczęszczał do szkoły powszechnej w Brześciu Kujawskim, potem do gimnazjum w Kaliszu. W latach 1879-1883 studiował filologię na Uniwersytecie Warszawskim.

Po studiach pracował jako nauczyciel greki i łaciny w gimnazjum w Lublinie. W 1886 r. jego dyrektor zlecił badania mające dowieść rosyjskości Lublina i całego regionu. Był to czas nasilenia rusyfikacji w zaborze rosyjskim. Łopaciński zignorował polityczne zapotrzebowanie i zabrał się za pracę rzetelnie. Oczywiście wyniki badań były odwrotne od oczekiwanych, przez co zabroniono mu ich kontynuowania i publikowania. Mimo to Łopaciński zaczął je publikować w różnych czasopismach. Omal nie został zwolniony z pracy z tego powodu, jednakże ostatecznie uratowały go znajomości.

Z czasem Łopaciński poczuł się mocno związany z Lublinem i Lubelszczyzną. Prowadził dalsze badania naukowe. Zaczął interesować się historią Lublina. Nie ograniczał jednak do niego swoich zainteresowań badawczych. Zajmował się gwarami ludowymi, zabytkami kultury ludowej, dziejami narodowymi Podlasia właściwego, Śląska Cieszyńskiego, Kaszub, Wielkopolski. Zainteresował się nawet Serbołużyczanami. Obok gwary, literatury, wiedzy ludowej szeroko pojętej, interesował się budownictwem, przemysłem artystycznym, a także zwyczajami. Ogłosił w sumie około 160 prac na różne tematy.

Najważniejsze prace Łopacińskiego dotyczyły jednak nie etnografii, ale językoznawstwa. Przez wiele lat współpracował z Komisją Językową Akademii Umiejętności. Właśnie tej instytucji została przekazana jego bogata spuścizna rękopiśmienna.

W nocy z 23 na 24 VIII 1906 r. doszło do tragicznego wypadku. Hieronim Łopaciński wypadł z bryczki po tym, gdy ciągnące je konie wpadły w panikę i zaczęły pędzić na oślep. W wyniku doznanych obrażeń uczony zmarł 25 VIII 1906 roku w Lublinie. Został pochowany na tamtejszym cmentarzu przy ul. Lipowej.

Hieronim Łopaciński został ogłoszony patronem Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Lublinie. Oprócz tego jest tam też ulica jego imienia, położona niedaleko lubelskich uczelni (UMCS-u i KUL-u).