80. rocznica śmierci Danuty Siedzikówny "Inki" (28 VIII 1946)

Dziś mija 80. rocznica Danuty Siedzikówny "Inki", sanitariuszki oddziałów antykomunistycznego podziemia niepodległościowego, której postać stała się jednym z jego symboli.

Danuta Siedzikówna urodziła się 3 IX 1928 roku we wsi Guszczewina (obecnie woj. podlaskie, pow. hajnowski) jako córka leśniczego. Jej ojciec po zajęciu Podlasia przez Związek Radziecki został przez nich wywieziony na Syberię. W 1941 r. dostał się do armii Andersa i wraz z nią opuścił ZSRR, ale wskutek powikłań zdrowotnych po pobycie na Syberii zmarł w 1943 roku. W tym samym roku Danuta i jej dwie siostry straciły też matkę. Była ona zaangażowana w podziemną działalność niepodległościową, przez co została aresztowana przez Niemców i zakatowana przez Gestapo. Od tej pory siostrami opiekowała się babcia. Danuta i jedna z jej sióstr też wstąpiły do AK. Przeszła ogólne przeszkolenie wojskowe, a także ukończyła kursy sanitarne.

Do połowy 1945 r. mieszkała w Narewce i pracowała jako urzędniczka w miejscowym nadleśnictwie. W 1945 r. została po raz pierwszy aresztowana przez UB. Odbili ją partyzanci pod dowództwem Stanisława Wołoncieja "Konusa". Byli oni podwładnymi legendarnego dowódcy Zygmunta Szendzielarza "Łupaszki". Danuta Siedzikówna związała się z tymi oddziałami i zaczęła służbę jako sanitariuszka, a także łączniczka i kurierka. Używała pseudonimu "Inka", pod którym jest znana do dziś. Podczas z jednej z misji wpadła w "kocioł" urządzony przez UB w jednym z mieszkań kontaktowych. Została poddana okrutnemu śledztwu. Nie wydała jednak nikogo. Nie chciała też podpisać prośby do Bolesława Bieruta o ułaskawienie, gdyż w prośbie tej jej kolegów nazywano bandytami. Ostatecznie adwokat wysłał wniosek wbrew jej woli. Nie miało to jednak znaczenia, gdyż cały proces był farsą i egzekucja była przesądzona. Komuniści chcieli się wyżyć na bezbronnej dziewczynie za to, że nie byli wtedy jeszcze w stanie pojmać jej dowódcy. Nie zwrócili uwagi nawet na to, że była nieletnia. W pośpiesznie przeprowadzonym fikcyjnym "procesie" została skazana na karę śmierci za rzekome strzelanie do funkcjonariuszy UB. Wyrok miał zostać wykonany 28 VIII 1946 roku. Nieoczekiwanie żołnierze plutonu egzekucyjnego, którzy mieli ją zastrzelić, nie potrafili tego zrobić. Salwa ledwie ją raniła. Egzekucji musiał dokonać ich rozwścieczony dowódca. Ksiądz, którego dopuszczono do skazańców i który był świadkiem jej rozstrzelania, przekazał, że tuż przed śmiercią miała zawołać: "Niech żyje Polska! Nie żyje "Łupaszko"!". Ciało zostało zagrzebane w przypadkowym miejscu. Było ono nieznane aż do 2014 r., kiedy to odkryły je badania przeprowadzone przez Instytut Pamięci Narodowej.

Postać "Inki" została "odkryta" na fali zainteresowania Żołnierzami Wyklętymi w XXI wieku. Danuta Siedzikówna jest jednym z symboli konspiracji antykomunistycznej. Sławne stało się zdanie, jakie zawarła z grypsie przemyconym z więzienia: "Powiedzcie mojej babci, że zachowałam się jak trzeba.".

W 2014 r. dzięki poszukiwaniom prowadzonym przez IPN zostały odnalezione jej szczątki. Rok później zostały ostatecznie zidentyfikowane. W 2016 r. odbył się uroczysty pogrzeb.