20. rocznica likwidacji WSI

Dziś mija okrągła, 20. rocznica zakończenia operacji likwidacji postkomunistycznych Wojskowych Służb Informacyjnych.

Wojskowe Służby Informacyjne (WSI) formalnie powstały w roku 1991. W istocie były jednak kontynuacją Wojskowej Służby Wewnętrznej (WSW). Powstały w oparciu o dwie struktury peerelowskich służb specjalnych: Zarząd II Sztabu Generalnego, czyli PRL-owski wywiad wojskowy oraz sporej części WSW, która została podzielona - wyodrębniono jej część, z której powstała Żandarmeria Wojskowa, kontrwywiad znalazł się w kompetencjach WSI. W przeciwieństwie do służb cywilnych nie przeprowadzono przy tym żadnej weryfikacji. W sensie personalnym była to dokładna kontynuacja wojskowych służb PRL. W związku z tym nie wypełniały funkcji, które oficjalnie miały pełnić, to jest służyć państwu i jego wojsku. Dawny dodatek do służb rosyjskich był dla nich całkowicie "przejrzysty". W innych obszarach także nie mogły pochwalić się osiągnięciami. WSI koncentrowały się na polityce i biznesie. Nieraz dochodziło do działań przestępczych groźnych dla państwa i społeczeństwa. To w połączeniu z istotnymi uprawnieniami, jakie miały jako służba specjalna oraz faktycznym brakiem kontroli powodowało, że WSI były swoistym "państwem w państwie". Nic nie dało nawet formalne postawienie w 1997 r. na ich czele człowieka spoza tego środowiska, pułkownika Tadeusza Rusaka, gdyż faktycznie nie uznawano jego władzy.

Skala patologii była tak wielka, że politycy nawet nieskorzy do śmiałych reform zaczęli dostrzegać potrzebę zmian w tym obszarze. Szansę stworzyło zwycięstwo Prawa i Sprawiedliwości w wyborach w 2005 roku. 9 VI 2006 r. uchwalono ustawę o likwidacji Wojskowych Służb Informacyjnych. W ich miejsce zostały utworzone nowe wojskowe służby: Służba Wywiadu Wojskowego (SWW) oraz Służba Kontrwywiadu Wojskowego (SKW). Warto zwrócić uwagę na fakt sporego konsensusu wśród polityków. Za ustawą głosowało aż 367 posłów, przeciw było zaledwie 45. Poparł ją nie tylko PiS, ale też Samoobrona, LPR, Platforma Obywatelska, PSL, Narodowe Koło Parlamentarne oraz posłowie niezależni. Przeciwko rozwiązaniu WSI głosowało jedynie 44 posłów SLD oraz 1 poseł PO (Bronisław Komorowski).

Powołano dwie instytucje – Komisję Weryfikacją WSI, na czele której stanął Antoni Macierewicz, który objął jednocześnie funkcję wiceministra obrony narodowej, oraz Komisję ds. Likwidacji WSI, którą kierował Sławomir Cenckiewicz. Proces likwidacji WSI i zastępowania przez SKW i SWW trwał trzy i pół miesiąca. Zakończył się 30 IX 2006 roku. Dziś mija 20. rocznica tego wydarzenia. Kilka miesięcy później, w styczniu 2007 r., ogłoszony został oficjalny raport na temat nadużyć WSI.