220. rocznica urodzin Emilii Plater (13 XI 1806)

Dziś mija 220. rocznica urodzin Emilii Plater, uwiecznionej w legendzie uczestniczki powstania listopadowego.

Emilia Plater urodziła się 13 XI 1806 roku w Wilnie. Pochodziła spolonizowanej rodziny niemieckiego pochodzenia pochodzącej z Inflant.

Patriotyzm i romantyczne usposobienie, a także lektura dzieła Adama Mickiewicza, zwłaszcza poematu "Grażyna", sprawiła, że po wybuchu powstania listopadowego zdecydowała się na przyłączenie się do zrywu. Był to szalony wyczyn nie tylko ze względu na jej płeć, ale także kruchą budowę ciała i nie najlepszy stan zdrowia. Zdołała jednak zorganizować niewielki oddział, który przyłączył się do większego oddziału jej stryjecznego brata Cezarego Platera, który nie protestował przeciw obecności swej krewnej. Na Litwie organizowały się niewielkie partyzanckie oddziały zwane "partiami", które próbowały walczyć z Rosjanami. Gdy na teren Litwy wkroczyły regularne oddziały pod wodzą generała Dezyderego Chłapowskiego, generał nadał jej tytuł honorowego kapitana, ale kazał też wrócić do domu, czego Emilia Plater nie uczyniła. Nie chciała zrezygnować nawet wtedy, gdy powstanie na Litwie upadło, a oddziały tam walczące przekroczyły granicę pruską i zostały internowane. Razem ze wspomnianym wcześniej kuzynem postanowili przedostać się do Kongresówki, gdzie powstanie wciąż trwało. Zamiar ten został zrealizowany, ale trudy tej podróży i wcześniejszego "polowego życia" wyczerpały jej zdrowie. Schronienia udzielono jej w dworku Justianowo we wsi Vainežeris (wtedy w Kongresówce, obecnie na Litwie). Mimo troskliwej opieki zmarła z wyczerpania 23 XII 1831 roku. Pochowano ją na cmentarzu w Kopciowie (obecnie na Litwie).

Kilka lat poźniej narodziła się jej legenda dzięki Józefowi Straszewiczowi, który napisał o niej książkę, a jeszcze bardziej dzięki Adamowi Mickiewiczowi, który napisał o niej wiersz "Śmierć pułkownika", mocno ubarwiając zresztą jej historię. Niemniej stała się sławna i była inspiracją dla polskich patriotek w XIX wieku. Dziś jest patronką kilkunastu szkół w całej Polsce, m.in. podstawówek w Lublinie, Gdańsku, Piotrkowie Trybunalskim, Bogatyni i Kluczborku, liceów w Białej Podlaskiej i Sosnowcu. Jej imieniem nazwano pierwszą żeńską drużynę harcerską w Polsce, a potem także kilka innych żeńskich drużyn harcerskich.